Wt/zea/paerd

< Wt‎ | zea
Wt > zea > paerd

ZeêuwsEdit

De Zeêuwse Wikipedia eit 'n artikel over paerd

EtymologieEdit

Over Middelnederlands pert/paert, Vroegmiddelnederlands perert uut 't Laetlatijn paraveredus 'reserve-postpaerd', van Oudgrieks para- '(d'r)bie' en Gallisch veredus 'paerd'. Op d'n eên of aore manier ei dit specifiek woord 't van meêrdere Germaonse woorden gewonne.

BeschrieviengeEdit

 
'n Belgs trekpaerd.

paerd o

  1. Equus ferus, in 't biezonder d'n tamme vurm Equus ferus caballus: groôt zoogdier wat-a je as rie- en trekbeêste kan gebruke
  2. Onderstel, meêstentieds van 'out, vò aolderlei constructies
    • ′n Bèstee wier dikkels op paeren gezet.
  3. Gymnastiektoestel om op te spriengen (vergliek nommer 2)

UutspraekEdit

[pɛː(r)t]

VerbugiengeEdit

meêrvoud paeren, verkleinwoord paeretje, datief paerde in 't uutdruksel te paerde.

SaemenstelliengenEdit

UutdrukselsEdit

  • Paeren, die op aolle marten komme, deuge nie, meisjes die vee uutgae ore gin goeie vrouwen; ok: Goeie paeren ore op stal gezocht (en slechte nae de mart gebrocht)
  • ʼn Man en 'n paerd bin de kleinzerigste wezens op aerd
  • Gekleêd weze as 'n paerd van 'n daelder, vreêd 'aeveloôs in 't goed zitte
  • Mee de paeren rieë, errebeier op 't land weze; ok: De paeren in 't gat kieke
  • Dat leit onder 't paerd z'n buuk, is nie meêr te gebruken (as 'n paerd z'n voer uut de bagge op de grond stuukt, eet 'n 't nie meêr op)
  • Op z'n paerd zitte, kwaed of opgewonde weze
  • ʼn Ziekte kom te paerde en gae te voete, j'oor snel ziek en 't diert langer vòda je beter bin
  • Z'n eigen over 't paerd zette, z'n eige te zwaer inspanne
  • ʼn Gat as 'n paerd è, wè wat 'ebbe kunne
  • ʼt Is 'n doôd paerd an 'n boôm gebonde, dieën kan niks meêr
  • ʼn Paerd de rik uutfrete, snel en vee ete
  • Iemand op z'n paerd zette, iemand (dikkels vanspres) kwaed maeke

DialectvariantenEdit

VertaeliengenEdit

BronnenEdit

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 690-3
  • K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 185

'OllandsEdit

EtymologieEdit

Ziet onder Zeêuws.

OmschrieviengeEdit

paerd o Strand-'Ollands, Waerden-'Ollands

UutspraekEdit

[pæːrt ~ pɛːrt]

VerbugiengeEdit

paerde meêrvoud; paeretje, paeretjie verkleinwoord

SaemenstelliengenEdit

UutdrukselsEdit

Aollemaele uut 't Katwieks

  • Ik weet van 'n paeretje dat nog harder lòòpt, ik è 't nog wè erger g'ore
  • Hij hààt 'n paeretje dat nog harder lòòpt, 'ie weet aolles beter
  • Je ziet 'r uit as 't paerd van Bas Doeze, je loôpt 'r 'aeveloôs bie
  • Ik ben paeretje skijtgeld iet!, de centen groeie nie op m'n rik
  • Je heb paerde en je heb paeretjes, j'ei joengers en vinters, je bin nie aollemaele even goed en flienk

DialectvariantenEdit

  • paard stas Zuud-'Ollands, Rijn-, West- en Delflands
  • peerd West-Fries, ouwerwes Utrechts
  • paord Amsterdams, modern Utrechts
  • paojrd Volendams

Aore schriefwiezenEdit

BronnenEdit

  • Leendert de Vink en Jaap van der Marel, Katwijks woordenboek. Primavera Pers, Leiden, 2020: blz. 180


LimburgsEdit

EtymologieEdit

Ziet onder Zeêuws.

OmschrieviengeEdit

pae.rd o oôstelijk Limburgs

UutspraekEdit

/pɛː₁rt/ (ienkelvoud); /pɛː₂rt/ (meêrvoud)

Opmerkienge: d'uutspraek van d' /r/ kan vreêd verschille. Meêstenties is 't 'n [ʁ].

VerbugiengeEdit

paerd meêrvoud (mee stoôttoôn, ziet bove); paerdje, paerdsje verkleinwoord

DialectvariantenEdit

SynoniemenEdit

  • baj kindertaele