Wt/zea/dat

< Wt‎ | zeaWt > zea > dat

ZeêuwsEdit

EtymologieEdit

Over Middelnederlands dat en Oudnederlands that van Oergermaons *þat. Vromme te leien op d'n Indo-Europese vònaemwoôrdswortel *to-, mee 't achtervoegsel -t wat-a in de Germaonse taelen vò onziejig staet.

OmschrieviengeEdit

dat

  1. Anwiezend vònaemwoôrd onziejig vò varre weg.
    • Dat boek gae 'k nog leze.
  2. Bovestaende zelfstandig gebruukt, 'dat dienk dae' (ziet ok datte)
    • Dat è'k je al duzend keêr gezeid.
    • Da(t) leit noe al 'n weke op de taefel.
  3. Betrekkelijk vònaemwoôrd onziejig, dikkels mae nie altoos in combinatie mee -a of 'n ander partikel (ziet ok dat-a)
    • An 't advies dat 'n mien gegeve eit, è 'k nog noôit niks g'aod.
  4. Voegwoôrd vò d'indirecte rede
    • Ze zeide dat 'r 'eêl de weke gin mens was lansgewist.
    • Ik dienk dat iederêne die dat wou noe wè geprikt is.
  5. Inleiend voegwoôrd vò 'n biezin die as zinsdeêl oor gebruukt
    • ʼt Is mae goed dat 'n ok is in 't butenland komt.
  6. vò zovarre
    • Komt 'r vandaege nog wat op de tv? –Neênt, nie da'k wete...

Opmerkienge: in aolle beteikenissen kan dat toet da ore as t'r 'n medeklienker nae komt. Is de naekommende medeklienker 'n d-, dan klienkt 'r allêne 't [t]: dat doeë 'k 'dattoeëk'. De verbindienge da's ('dat is') is vreêd gewoon.

UutspraekEdit

[dɑt]

VerbugiengeEdit

Zeêuwse anwiezende vònaemwoôrden
m (bdhtV) m (aors)/v/meêrvoud o
kortbie
bievoegelijk dezen (dizzen) deze (dizze) dit
zelfstandig d'n dezen (d'n dizzen) de deze (de dizze) ditte
verre
bievoegelijk dien, dieën die, dieë dat
zelfstandig d'n dieën de dieë datte

VervoegiengeEdit

voegwoôrd
  • da (meêstentieds as t'r 'n medeklienker achter komt)
  • dan (as 't naekommende zinsdeêl meêrvoudig is)

Opmerkienge: de saementrekkienge da'k (dat ik) is aolgemeên.

VertaeliengenEdit

BronnenEdit