Wt/zea/maene

< Wt‎ | zea
Wt > zea > maene

Zeêuws

edit

Etymologie

edit
'emellichaem

Over Middelnederlands mane en Oudnederlands māno van Oergermaons *mēnō, wat-a ok 'maend' kan 'ebbe beteikend. Uutendelienge dienkelijk van d'n Indo-Europese wortel meh₁- 'mete'; de beteikenisse 'maen' zou dan secundair (biekommend) bie die van 'maend' (immers 'n maet van d'n tied) moete weze. Daevò pleit dat de maen in aore Indo-Europese staeken luna etc. genoemd oort.

larve

Van Middelnederlands made, mee d-syncope en invoegienge van de -n-. Verwanten in aolle Germaonse taelen, mae daebuten nie zeker.

waerschoeë

Over Middelnederlands manen en Oudnederlands manon van Oergermaons *manōną/*manēną. Van Oer-Indo-Europees *mon-eie-, causatief bie de wortel men- dienke. Verwant mee monitor en monument, wat vedder weg ok mee monster, munt en mentaol.

Omschrievienge

edit

maene v

  1. 'emellichaem dat-a om d'Aerde draoit en wisselend as 'n sikkel of volle schieve an d'n 'emel te zieën is.
  2. aolle 'emellichaemen die om 'n willekeurige planeet draoie
  3. poôtlôze, wurmachtige larve van 'n vliege of 'n ander insekt dat-a z'n eige verpopt
  4. werkwoôrd waerschoeë, (iemand) ergest an 'erinnere

Uutspraek

edit

[ˈmɛːnə]

Verbugienge

edit

maenen meêrvoud, maentje verkleinwoôrd

Vervoegienge

edit
infinitief maene(n)
gerundium te maenen(e)
tegewoordigen tied ik maen(e) oôns maene(n)
jie maen(t) (maene) julder maene(n)
'ie maen(t) 'ulder maene(n)
flejen tied ik, jie, 'ie maende oôns, julder, 'ulder maende(n)
gebieënde wieze maen(t)
onvoltoôid deêlwoôrd maenende
voltoôid deêlwoôrd ei (g)emaend
Ziet vò details en verschillen tussen de Zeêuwse dialecten 't artikel Zeêuwse grammaotica op Wikipedia.

Saemenstelliengen

edit

Uutdruksels

edit
  • Ergest de maen van geve, d'rmee uutscheie Flakkees, Schouwen-Duvelands
  • Maentje roôd, de slikken bloôt, bie 'n roôie maen staet 't waeter laeg
  • De maenen zouwe uut je gat braeje, 't is vreêd waerm
  • De maenen sprienge uut 't spek, ze bin deu 't dolle 'eên

Dialectvarianten

edit
'emellichaem
larve
waerschoeë

Ontlêniengen in aore taelen

edit
'emellichaem
werkwoôrd

Vertaeliengen

edit

Ziet ok bie waerschoeë.

Bronnen

edit
  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 565
  • Dr. Frans Debrabandere (red.), Zeeuws etymologisch woordenboek. De herkomst van de Zeeuwse woorden. Uutgeverie Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2007: blz. 213
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'maan'