Wt/zea/waoie

< Wt‎ | zea
Wt > zea > waoie

Zeêuws

edit

Etymologie

edit

blaeze: Over Middelnederlands waeyen en Oudnederlands waion van Oergermaons *wēaną. Kom van d'n Indo-Europese wortel *h₂ueh₁- en is zòdoende verwant mee weêr en wind.

kuit: Over Middelnederlands wade en Oudnederlands watho van Oergermaons *waþwaną. Uutendelienge van de wortel *wat- 'buge'.

Omschrievienge

edit

waoie werkwoôrd

  1. blaeze, gezeid van de wind:
    1. zonder vòwerp en mee loôs onderwerp: ʼt Waoit naebie nie vandaege
    2. mee onderwerp en vòwerp: De wind ei mien ballon nae Bunschoten gewaoid, dat leit in Utrecht.
  2. deu de wind weggeblaeze ôre
    • De blaeren waoie an m'n 'uus verbie.
  3. zelfstandig naemwoôrd v kuit, kwabbe achterop 't onderbeên (verouwerd, bie veldwerk nie gevonde)

Uutspraek

edit

[ʋɑˑjə], [ʋɒˑjə]

Vervoegienge

edit
infinitief waoie(n)
gerundium te waoien(e)
tegewoordigen tied ik waoi oôns waoie(n)
jie waoi(t) (waoie) julder waoie(n)
'ie waoi(t) 'ulder waoie(n)
flejen tied ik, jie, 'ie waoide, waoie(n)de, woei oôns, julder, 'ulder waoide(n), waoie(n)de, woeie(n)
gebieënde wieze waoi(t)
onvoltoôid deêlwoôrd waoiende
voltoôid deêlwoôrd eit en is (g)ewaoid
Ziet vò details en verschillen tussen de Zeêuwse dialecten 't artikel Zeêuwse grammaotica op Wikipedia.
Afleiienge

Saemenstelliengen

edit

Uutdruksels en vaste verbindiengen

edit
  • winderig waoie
  • Lae mae waoie, lae mae doeë, laet 't mae gebeure
  • Ze waoit uut d'r jurk, z'is vreêd dinne
  • M'ôre wè meêr wat waoie, me komme wè's wat te weten
  • Dao gao wa waoien 'oôr!, gezeid as t'r eên mee 'n slechte tiejienge tuuskomt Land-van-Kezands
  • ʼt Is stille waer-a't noôit nie waoit, 't zou mae saoi weze as t'r noôit wat onb'oôrlijks gebeurde
  • liek 't waoit en draoit, zò-an de diengen gae

Varianten

edit
  • waoien in Zeêuws-Vlaendere en op oôstelijk Zuud-Beveland

Ontlêniengen in aore taelen

edit

Somte kunne ok uut 't 'Ollands komme

Vertaeliengen

edit

Ziet ok bie blaeze en kuit.

Bronnen

edit
  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 1115
  • K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 240
  • Dr. Frans Debrabandere (red.), Zeeuws etymologisch woordenboek. De herkomst van de Zeeuwse woorden. Uutgeverie Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2007: blz. 375
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'waaien'