Zeêuws
editEtymologie
editOver Middelnederlands logt en Oudnederlands *luft van Oergermaons *luftuz. Veddere afkomst ondujelijk, meschien verwant mee loôf mee 't achtervoegsel -te ('t verband leit dan in de beteikenis '('emel)dak').
Omschrievienge
editlucht v (m) Noôrd-Zeêuws, Zuud-Bevelands
- 'emelgewelf, 't (op Aerde) blaeuwe uutspansel wat-a bie daglicht achter de wolken te zieën is
- de wolken an d'n 'emel, zòwè 'n glad mee wolken bedekten 'emel as 'n plokje wolken in de locht
- Wat komt me dae toch 'n locht an!
- miengsel van gassen wat-a de waereld omgeeft deu levende wezens in- en uutg'aesemd oor.
- reuk ergest van, dikkels 'n sterke en stienkende reuk
- bievoegelijk naemwoôrd lucht, nie zwaer (in deze zin vee minder gebrukelijk; de vurm lucht kom overa vò en locht oor op de Bevelanden nie g'ore)
Uutspraek
edit[lɔxt]
Verbugienge
editlochten meêrvoud, lochje verkleinwoôrd
- Afleiienge
Uutdruksels
edit- ʼn 'arde locht, 'n stienklocht
- ʼn lekker lochje, 'n parfum
- Nae de locht kieke, uutblaeze (soms mee de biegedachte van niks doeë as t'r wè wat van je verwacht oor)
- Z'n eigen an de locht vast'ouwe, gin verantwoôrdelijk'eid durve neme
- lochten as zeêën, doenkere, dreigende wolkelochten
- Ergest (de) locht ('n lochtje) van kriege, wat an de wete komme
- Zò blauw as de locht
- De locht is nog blauw van de daegen, d'r komme nog meêr daegen daerop dit kan
- Ik è 't nie op 't luchtje, ik vertrouw 't weêr nie
- ʼIe moe overa de lucht van è, dieë moet altoos aolles wete
- De lucht gaot open, de locht oor zichtbaer due de wolken Land-van-Kezands
- De locht bonkt deu, 'tzelfde Goerees
- De lucht is gekarteld, mergen regen da't spartelt, mee schaepewolkjes ku je regen verwachte
Dialectvarianten
edit- lucht Walchers (altoos), Tools in Fluplands (meêsta), Zuud-Bevelands (altoos); daebuten zeker ok te verwachten
Ontlêniengen in aore taelen
edit- loft Neger'ollands
- loktu Sranantongo
Vertaeliengen
editZiet ok bie lucht.
'emelgewelf
|
gasmiengsel om de waereld
Bronnen
edit- Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 552
- K. Fraanje c.s. (red.), Supplement Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 2003: blz. 162, 164
- Nicoline van der Sijs (2010, saemenstellienge), Etymologiebank
- Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'lucht'