Wt/zea/groôt

< Wt‎ | zeaWt > zea > groôt

ZeêuwsEdit

EtymologieEdit

Over Middelnederlands groot, grote en Oudnederlands grōt van Oergermaons *grautaz 'grofkorrelig', zòdoende verwant mee grut. Buten de Germaonse taelen nie bekend. In de beteikenisse die-an oôns kenne allêne in de West-Germaonse taelen bekend; 't gewone woôrd in 't Oergermaons was dienkelijk *mikilaz (Gotisch mikils); in de Noôrd-Germaonse taelen gebruke ze afkommeliengen van *storaz (='t Zeêuwse woôrd stoer).

De munte: van Middeleêuws Latijn denarius grossus 'dikke pennieng'. De beteikenisse van 'ʼaolve stuver' is in geleêrde kriengen gevurmd en deu 't volk overgenome.

OmschrieviengeEdit

groôt bievoegelijk naemwoôrd

  1. uutgebreid van omvang, lengte etc., tegendeêl van klein
  2. (veraol bie kinders) volwasse
    • Laeter a'k groôt bin wi'k noôit gin boer ore!
  3. groôs

groôt o

  1. (historisch) zulvere muntje van 1/12 schellieng
  2. (laeter) 'aolve stuver, munt van 2 1/2 cent ('n schellienge was 6 stuvers)
    • Da's dan vuuf grôten, ƒ0,125

UutspraekEdit

[ɣ̞roət], [ɣ̞ruɐt]

VerbugiengeEdit

grôte, grôten m, groô(t)s partitieve genitief

trappen van vergliekienge

grôter, groôst

afgeleid

groôs

SaemenstelliengenEdit

UutdrukselsEdit

  • Groôt mee iets weze, ergest groôs mee/op weze
  • Groôt mee iemand weze, vertrouwd mee iemand weze
  • Groôt bie iemand weze/stae, gemeugen ore deu iemand
  • ʼn Groôte(n), iets wat vreêd meevaolt

DialectvariantenEdit

  • grwot (Acht'uzen, somtieds Keliensplaete)
  • gruuet Oôst-Zeêuws-Vlaoms grensgebied

Aore spelliengenEdit

Ontlêniengen in aore taelenEdit

VertaeliengenEdit

BronnenEdit

  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 296-7
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'groot'