Wt/zea/achter

< Wt‎ | zea
Wt > zea > achter

Zeêuws

edit

Etymologie

edit

Over Middelnederlands achter/after en Oudnederlands after, aftir van Oergermaons *after, *aftra. Varre verwant mee Nederlands echter. Uutendelienge ofwè van Oer-Indo-Europees *h₂ep-tero 'kommende achter', of van *h₁epi- 'laeter'; in dat lèste geval ok verwant mee aevend.

De veranderienge van -ft nae -cht is aolgemeên.

Omschrievienge

edit

achter vòzessel

  1. vadder weg in plekke as
    • D'n of leit achter 't uus.
  2. as 'n genoemden tied verbie is
    • Ik weête 't nie, achter tweê daegen moe je mien nog mae's vraegen.
  3. de volgenden in tied
    • Achter m'n moeder zegge 'k 't joe.
  4. de volgenden in rang
    • ʼt Liefste 'oôr ik Surrender, mae daerachter komt toch Bløf.
  5. wat doeë vò (iets)
    • Kommende weke moe'k toch is achter 'n nieuwe brille.
  6. as biewoord: bie d'achterkante:
    • Kiekt is achter, of t'n dae nie is.

Uutspraek

edit

[ˈɑxtər]

Verbugienge/afgeleide

edit
Superlatief

Saemenstelliengen

edit

Uutdruksels

edit
  • zot weze achter iets, êne, d'r vreêd vee van 'ouwe
  • wat achter d'and è, wat bezitte zonder dan d'r vee mensen van wete
  • D'r zit kwaed weêr achter d'and, d'r is kwaed weêr op komst
  • Nie van achter(en) stae, komme, nie zot weze
  • Van vôren nie wete da je van achteren leeft
    1. vreêd dom weze
    2. kinds weze
  • Van achteren zie 'k 'n 't liefst, ik zie 'm liever gae as komme
  • Ik zie 'm liever van achter(en) as van vôren, 'tzelfde
  • Van achteren ka je 'n koeë in z'n gat kieke, as 't gebeurd is ei je makkelijk te praoten
  • van achteren komme, van achteran komme, te laet weze

Ontlêniengen in aore taelen

edit

Vertaeliengen

edit

Bronnen

edit
  • Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse Dialecten. Van Velzen, Krabbendieke, 1964, ¹⁰1998: blz. 1-3
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'achter'


Etymologie

edit

Ziet bie Zeêuws.

Omschrievienge

edit

achter vòzessel

  1. achter in plekke
  2. somtieds achter in rang
  3. biewoord an d'achterkante

Opmerkienge: in d'aore beteikenissen gebruuk 't Nederlands na; achter is 'ier 'n gewestelijke vurm, veraol nog in Vlaonderen g'ore.

Uutspraek

edit
  • [ˈɑxtəR], [aχtəR] (mee aolle meugelijke varianten van de /r/) Nederlands in Nederland
  • [ˈɑxtər] Belgs-Nederlands
  • [ˈaxtər] Surinaoms-Nederlands

Verbugienge/afgeleide

edit
Superlatief

Aore spelliengen

edit
  • agter spellienge-Siegenbeek

Ontlêniengen en afstammeliengen

edit

Ziet ok bie Zeêuws en after ('Ollands).

Bronnen

edit
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'achter'