Wt/zea/oog

< Wt‎ | zea
Wt > zea > oog

Etymologie edit

Van Middelnederlands oghe, ziet bie ôge.

Omschrievienge edit

oog o

  1. ôge (ok figuurlijk)
  2. verschillende werkwoôrdsvurmen van ogen

Uutspraek edit

  • [oʊx ~ oʊχ] Nederlands in Nederland
  • [oːx] Belgs-Nederlands, Surinaoms-Nederlands

Verbugienge edit

ogen meêrvoud, oogje verkleinwoôrd

Saemenstelliengen edit

Uutdruksels edit

Ziet ok bie dollarteken, dood, doorn, haak, hand, letter, licht, lust, pijn, rad, schel, splinter, stront, waas, werkelijkheid en zand.

  • Dat heeft hem de ogen geopend
  • de ogen sluiten voor iets, wat nie wille zieë
  • door het oog van de naald kruipen, net-an ontkomme
  • een oogje dichtknijpen, wat toestae
  • een oogje op iemand hebben, 'n bitje verliefd weze
  • een oogje in het zeil houden, toekieke of 't goed gaet
  • een open oog voor iets hebben, ergest goed van op d'oôgte weze en d'r de waerde van zieë
  • geen oog dichtdoen, nie kunne slaope
  • goed uit zijn ogen kijken, goed oplette
  • grote ogen opzetten, mee grôte ôgen ankieke
  • Heb je geen ogen in je hoofd?, dat zie jie toch ok wè
  • het oog wil ook wat, je moet ok lette op 'oe 't 'ruut ziet
  • hoge ogen gooien
    1. 'n goeie kans maeke
    2. vee succes è
  • iemand de ogen uitsteken, iemand jaloers maeke mee wat
  • iemand met de ogen uitkleden, verlekkerd nae iemand kieke
  • iemand naar de ogen zien, vees te vee naer iemand opkieke
  • iemand niet onder ogen durven komen, benaeuwd weze om mee iemand te moete praote over wat-at 'r gebeurd is
  • iemand niet uit het oog verliezen, iemand in de gaeten 'ouwe
  • iemand/iets op het oog hebben, in gedachten è vò eên of ander doel
  • iemand recht in de ogen kunnen kijken, d'rop vertrouwe da je iemand niks verkeêrd ei gedae
  • iemand uit het oog verliezen, 't contact kwietraeke
  • iets met de ogen dicht kunnen vinden, ergest goed de pad kenne
  • iets met eigen ogen zien, 't zelf zieë (van diengen die-a niet iederêne gezieë eit)
  • iets met lede ogen aanzien, mee verdriet wat zieë gebeure
  • iets niet met droge ogen aanzien, d'rbie gae janke, van ontroerienge of verdriet
  • iets niet onder ogen willen zien, wat nie kunne acceptere
  • iets onder ogen krijgen, wat zieë
  • iets uit het oog verliezen, 'n dienk vergete
  • iets voor ogen hebben, 'n zeker doel è
  • iets zien door de ogen van een ander, vanuut 't perspectief van 'n ander kieke
  • ik heb geen ogen in mijn rug, 'k kan nie aolles zieë
  • in het oog springen, opvaolle
  • in mijn ogen, in mien ôgen, nae mien inzicht
  • met een half oog, zò'n bitje zonder de vollen andacht
  • met een scheef oog naar iets/iemand kijken, jaloers weze
  • met ogen als schoteltjes, mee grôte ôgen
  • net open ogen, willens en wetens (mae zonder dae wat mee te doeën)
  • met zijn ogen knipperen, verbaesd weze
  • ogen en oren tekort komen, zòvee meemaeke da je 't amper-an bie'oudt
  • ogen van voren en achteren hebben, aolles merke
  • ogen open, mondje dicht, niks zeie, 't is g'eim
  • ogen op steeltjes, ingespanne kieke
  • onder vier ogen, van man toet man, zonder aoren d'rbie
  • oog hebben voor iets, wè van wat wete
  • oog in oog staan met de dood, in doôdsgevaer zitte
  • oog om oog, tand om tand, ôge om ôge, tand om tand, vraek op aolle onrecht
  • uit het oog, uit het hart, a je iemand nie meêr ziet, dienk je a gauw nie meêr an 'im
  • voor het oog van de wereld, mee de waereldpers d'rbie
  • zich de ogen uit het hoofd schamen, z'n eigen vreêd schaeme
  • zijn ogen goed de kost geven, goed rondkieke
  • zijn ogen in zijn zak hebben, nie goed kieke
  • zijn ogen niet kunnen geloven, wat vreêd biezonders zieë
  • zijn ogen uitkijken, mee belangstellienge kieke
  • zijn ogen zijn groter dan zijn maag, 'ie eit wè flienk opgeschept, mae nie zò'n 'oenger
  • zover het oog reikt, zòver a je kun zieë

Ontlêniengen en afstammeliengen edit

Ziet ok bie ôge.

Bronnen edit

  • Hans de Groot c.s. (red.), Idioomwoordenboek. Verklaringen en herkomst van uitdrukkingen en gezegden. Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen, 1999: p. 603-10
  • Nicoline van der Sijs (2015, saemenstellienge), Uitleenwoordenbank bie 't trefwoôrd 'oog'