Wp/prg/Prūsiska bilā

< Wp‎ | prg
Wp > prg > Prūsiska bilā

Prūsiska bilā, dīgi prūsiskan - bilā (drāugi sen jātawiskan billin) iz wakkariskan gruppin stēisan baltiskan billin tērpautan en Prūsai ērgi XVIII mettasimtas pagaūsenin. Ezze astōndesimtamans mettans stesse XX mettasimtan etteikātan en nawaprūsiskai fōrmin.

Istōrija

edit
 
Prūsai ēn 13. mettasimtu

Prūsiskan bēi prūsan bilā, adder turēi tūlin diālaktans - ukazinātai ast sembiskas be pameddiskas. En 1226 en Prūsan ast perjāwusis Miksiskas Urdens. Ezze stawīdsei kērdan prūsiskas billas tērpautajas gīrbis pastāi aīnat mazzan. Prūsiskan bēi tērpautan en delli dōkumentamans iz sklaitawīdans kērdans:

Sklāits stan, topōnimija be wirdāi iz miksiskans be pōliskans dialaktans ast prūsiskas billas appus.

Pa tūlin kreūsnamans be enwārgsenemans prūsiskas panzdaumai tērpautajai aulaūwa en XVIII mettasimtas pagaūseņu en Sembai (paggan stesse zmūnijas gīrbjas mazīnsnan, dīlintan pra māran, kawīds ast pergūbuns pa kareūsnan sen Šwēdijan).

Etteikasnā

edit

En 80' mettans stesse XX mettasimtan gruppi stēisan zinānikan en Leītawai pagaūwa billas etteikāsnas prōjaktan. Stwen bēi Mikkels Klussis, Wladimīrs Toporōws, Vytautas Mažiulis. Prōjaktan ast pabilītan nawaprūsiskan be šī bilā ast etteikātan galwai na sembiskas dialaktas gruntan. Tikka pirmāi billas tērpautajai be delli nawaprūsiskas billas wirdeīnan perlazīnsnas. En XXI mettasimtan gimma pirmā gimtā tērpautaja.

Alfabētan

edit

Prūsiska bilā turri 30 litterans:

  • Aa Āā Bb Cc Čč Dd Ee Ēē Ff Gg Hh Ii Īī Jj Kk Ll Mm Nn Oo Ōō Pp Rr Ss Šš Tt Uu Ūū Vv Ww Zz

Wōkalai

edit
  • Aa Āā Ee Ēē Ii Īī Oo Ōō Uu Ūū

Konsōnantes

edit
  • Bb Cc Čč Dd Ff Gg Hh Jj Kk Ll Mm Nn Pp Rr Ss Šš Tt Vv Ww Zz