Wp/ann/Benuwe

< Wp‎ | ann
Wp > ann > Benuwe

Benuwe (òrere Benue usem uket-chieen̄) ìre ama-mkpulu ge òkup me agan̄ Inyọn̄-Etete me ido Naijiria. Me orirọ ifuk-ene eyi acha 2006, otu-ifuk ene ìluluk me ido ya ìre 4,253,641. Echili ama-mkpulu ya me acha 1976;[1] ọmọ mèlek ofifi ama-mkpulu jaaba ke echili mgbọ ya. Egwen erieen̄ ama-mkpulu yi ibak Okwaan̄ Benuwe òrere òso okwaan̄ iba òmimin ichit me ido Naijiria.[2] Erieen̄ yi Benuwe ìnan̄a me lek ikọ chi Beer Nor me ogbọn̄ usem Bantu, òsisibi mun̄ eyi ndidie. Ama-mkpulu ìtatap ikana ọmọ ìre Nasarawa me agan̄ inyọn̄, Taraba me agan̄ mbum-ura, Kogi me agan̄ ichep-ura, Enugu me agan̄ osiki ichep-ura, EbọnyiKurọs Riva me agan̄ osiki, mè iche okike ijọn̄ ido [international border] mèlek Kamerun me agan̄ osiki ichep-ura.[3] Ebi ìluluk me ama-mkpulu yi ìre ebi otoko Tivi, Idoma, Igede, mè Etulo. Ama ibot kan̄ ìre Makọdi.[4]

Lek ijọn̄ ya îkinin̄ lek inu ewopbe me uko enenen. Ekigwen ama-mkpulu yi ibe îre Okwun inorie ido. Mfut uko [crops] ema ekiwop òsisibi isi ìre: ulaja, mango, mpitimpi, ofuwa, ngọdi soya, àkpa ginì, fàlâs, ukwa, <sesame>, ọrọsi, ichip ijọn̄ mè kôok.

Ichep-ura me Okwaan̄ Benuwe
Iman̄ òriọọn̄ Benuwe
Ogugo-ijọn̄: ere Benuwe okupbe

Ama-mkpulu Benuwe òkup chereyi ìnan̄a me lek ijọn̄ efieekbe isan̄a me lek <protectorate> Naijiria agan̄ Inyọn̄ me ibebene òso senturi akọp iba. Me adasi mgbọ, ekigwen lek ijọn̄ ya Agan̄ [Province] Munshi mege inire acha 1918 mgbọ enwenebe erieen̄ kan̄ inikigwen ibak Okwaan̄ Benuwe, òrere <geographical feature> òsisibi isi me lek ijọn̄ ya.[5] Efieek ijọn̄ isan̄a me lek oka Ama-mkpulu Benuwe-Pilatu mèlek Kwara igbaalek ijọn̄ agan̄ Ebi Igala isa ichili Ama-mkpulu Benuwe me acha 1976.[6] Me acha 1991, mîfele usini agan̄ me lek Benuwe (<mainly> agan̄ ebi ìkitumu usem Igala isa igbaalek usini agan̄ efieekbe isan̄a me lek Kwara isa ichili Ama-mkpulu Kogi. Eriọọn̄ Benuwe kire <Heartbeat> eyi Agan̄ Etete [Middle Belt] mè Ama ibot <entertainment> me Agan̄ Etete. Otukpo, òkup me ama-mkpulu yi, òrere ama ibot inyi Ebi Idoma me agan̄ orọmijọn̄ mè mkpulu [administrative], ke eriọọn̄ kire Ejit Egbe-atatIjọn̄ ebi kpekitet ukpook.[7]



NrọnnyeEdit

  1. Template:Citation/core/sandbox
  2. Template:Citation/core/sandbox
  3. Template:Citation/core/sandbox
  4. Template:Citation/core/sandbox
  5. Template:Citation/core/sandbox
  6. Template:Citation/core/sandbox
  7. Template:Citation/core/sandbox