Wp/lki/دی

< Wp‎ | lki
Wp > lki > دی
آذر - دی - بهمن
ش ی د س چ پ ج
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30  
بر اساس ۱ فروردین ۱۳۹۴شمسی

دی (له زوان فارسی افغانستان: جدی[1])، له زوان پشتو مرغومی و له زوان کوردی به‌فرانبار، دهمین مانگ سال خورشیدییه و له تقویم رسمی ایران و افغانستان همواره ۳۰ روژ داره و ژ روژ ۲۷۷م سال شروع بوویه و له روژ ۳۰۶م سال پایان مەیابه. دی نخستین مانگ فصل زستانه.

برج فلکی دی‌مانگ برج جدی (بزغاله)یه که دهمین برج فلکی ژ دایرةالبروجه. نماد برج دی، بزغاله (له انگلیسی Capricorn) ناویده مەبێت. عنصر ای برج خاکه.

له تقویم رسمی ایران ناو ای مانگ ژ ناو مانگ دهم تقویم اوستایی نو برگرفته بوویه. له تقویم زرتشتی روژ هشتم، پانزدهم و بیست و سوم هر برج نیز دی ناو داره. ابوریحان بیرونی مەگویه دی مانگ را خُورمانگ نیز مەگوین و روژ اول مانگ را خره‌روژ یا خوره‌روژ ناون.

له آیین زرتشتی له هرکام ژ دی‌روژان ژ دی‌مانگ، جشنی برگزار مەبێت که کوشیار گیلانی له زیج جامع ای روژان را دی جشن مەناوه. نخستین جشن که له روژ نخست دی‌مانگ (اورمزد یا هرمزد) یعنی نخستین روژ پس ژ جشن یلدا برگزار مەبێت، دی دادار جشن یا «جشن خرم روژ» یا خوار روژ (روژ خورشید)، و یا نود روژ (۹۰ روژ تا نوروز) ناو داره. روژ هشتم ژ دی مانگ یا روژ «دی به آذر»، اولین جشن دیگان برگزار مەبێت که ابوریحان بیرونی له کتاب قانون مسعودی ژ ای جشن با عنوان «عید دی الاول» ناو برده و کوشیار ژ او با ناو «دی جشن» ناو برده. روژ پانزدهم ژ دی مانگ یا روژ «دی به مهر» جشن دیگان دوم (/دیبگان/بتیکان) برگزار مەبێت. له روژ بیست و سوم ژ دی‌مانگ یا روژ «دی به دین»، سومین جشن دیگان برگزار مەبێت. له بندهشن گولەل بادرنگ و کاردک و شنبلید به ترتیب وێژه روژان «دی به آذر» و «دی به مهر» و «دی به دین» معرفی بووین.

رویدادەل

edit
  • ۱۹۱۳ - چاپ نخستین جدول کلمات متقاطع له نیویورک ورلد.
  • ۱۹۴۷ - اختراع ترانزیستور.
  • ۲۰۰۵ - شروع تخاصم میان چاد و سودان
  • ۱۹۴۱ - امپراتوری ژاپن له جریان جنگ جهانی دوم، هنگ کنگ را تصرف کرد.
  • ۱۹۵۱ - اعلام استقلال لیبی ژ ایتالیا.
  • ۱۹۶۸ - فضاپیمای آپولو ۸ با ۳ سرنشین وارد مدار مانگ بوو و ده بار به دور او چرخی.
  • ۱۳۴۱ - مأموریت نیروی هوایی شاهنشاهی ایران بۆ حفظ صلح له کنگو. [2]

مناسبتەل

edit
  • ۱- روژ میلاد خوار، جشن خرم روژ
  • ۵ - بازارجشن
  • ۱۴ - سیرسور، جشن گیاه‌خواری
  • ۲۰ - قتل میرزا تقی خان امیرکبیر (احتمالا)
  • روژ دا/مادر له اندونزی.

ناوگزارەل

edit

روژ ثبت احوال له ایران به مناسبت سالروژ صدور اولین شناسنامه بۆ شخصی به ناو فاطمه ایرانی

زادروژەل

edit
  • ۱۸۵۸ - جاکومو پوچینی، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز گەورە ایتالیایی.
  • ۱۶۰۵ - تیانچی، پانزدهمین امپراتور خانەدان مینگ.
  • ۱۷۹۰ - ژان فرانسوا شامپولیون زانِستشمند، زوان‌شناس و شرق‌شناس فرانسوی.
  • ۱۹۱۸ - هلموت اشمیت، سیاست‌مدار آلمانی.
  • ۱۹۴۳ - سیلویا، شهبانوی سوئد.
  • ۱۹۰۵ - هوارد هیوز، هوانورد، مهندس و کارگردان آمریکایی.
  • ۱۹۴۳ - تاریا هالونن، یازهمین رئیس جمهور فنلاند.
  • ۱۳۰۰ - عباس سحاب جغرافی‌دان و نقشه‌نگار (کارتوگراف)، بنیان‌گذار زانست نقشه‌نگاری به شیوهٔ نوین له ایران.
  • ۱۳۰۸- محمد نوری، خوننده و آهنگساز ایرانی
  • ۱۳۱۳ - فروغ فرخزاد شاعر
  • ۱۳۱۸ - تولد سیروس طاهباز جمع‌کننده آثار نیما یوشیج
  • ۱۳۳۰ - نصرالله معین، خوننده سرشناس موسیقی پاپ فارسی
  • ۱۳۳۸ - حامد کرزی، رئیس جمهور افغانستان
  • ۱۳۴۱ - سهراب رحیمی شاعر
  • ۱۲۷۰- محمدعلی جمال‌زاده: اصفهان - داستان‌نویس
  • ۱۳۶۹-امین بیگ زاده: وازیگر، فیلم نامه نویس و تجار.

درگذشتەل

edit
  • ۱۹۸۹ - ساموئل بکت نمایش‌نامه‌نویس، رمان‌نویس و شاعر ایرلندی.
  • ۱۵۲۴ - واسکو دا گاما دریانورد و کاشف پرتغالی له هند.
  • ۱۹۵۷ - اوکاوا شومیو، نویسنده و سیاست‌مدار ژاپنی و یکی ژ ترجمان قرآن به زوان ژاپنی
  • ۲۰۰۷ - اکبر رادی نمایشنامه‌نویس ایرانی.
  • ۲۰۰۸ - ساموئل هانتینگتون، زانستمند علوم سیاسی زانستگاه هاروارد.

منابع

edit
  1. رئیس استخبارات پاکستان به کابل سفر کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  2. لطفی‌نیا، سلیمان. «روزشمار تاریخ». هفته‌نامهٔ امرداد، شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۱، سال سیزدهم، شمارهٔ ۲۸۹، ص ۸.