Wp/kcg/A̱da (á̱niet)

< Wp‎ | kcgWp > kcg > A̱da (á̱niet)

A̱da ba (Da: Ham, Kpat:: Jaba) yet nwap ja nang á̱ maai nshyia̱ di̱ fam a̱tak Si̱tet Ka̱duna, di̱ fam a̱za-jenshyung a̱byin Naijeriya ka a̱ni,[1] ma̱ a̱di̱di̱t si̱ ba̱ng shyia̱ Susot A̱gwomna̱ti Mali Jaba, Ka̱ciya ma̱ng Ka̱ga̱rko á̱si̱ a̱tak Si̱tet Ka̱duna, Naijeriya. Da ja yet a̱lyem mba ka, a̱wot ba̱ yei á̱pyia̱ mba Ham, ba̱ si̱ yei a̱lyem mba ka Hyam. A̱kpat wu yei mba Jaba, a̱wot zop jhyang mbwak a̱tyulyen lilyem a̱ yet byina̱byin fam a̱byin hu (John 2017) a̱ni ku yong mi̱cet a̱ si̱ kaat nyia̱ a̱lyoot 'Jaba' ka yet swang a̱lyiat tok ja. Mat a̱nia, ku myim á̱ dak nji á̱ weam.[2][3] Tyan jhyang ku sak shi á̱kpa A̱da hu kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 400,000.[4]

Nkhang

Á̱ghyang nwuak a̱cucuk nyia̱ A̱da ba, bibya ku tsa Taada Nok ji a̱ma̱lyim jen ji á̱ ku ta̱bat ta̱taat pyipyia̱ nghwughwu terakota ba ba̱ tyai nkhang gbangbang a̱ni ma̱ a̱bakeang A̱da ka nang á̱ ngyei Nok a̱ni.[5]

Taada

Á̱ song a̱yet Tuk-Ham (A̱tuk-A̱da kya ka) kuzang a̱lyia̱ mami a̱keang Kwain (nang A̱kpat wu ku byian si̱ yet Kwoi a̱ni), mi̱ Sot A̱gwomna̱ti Mali a̱si̱ Jaba. Á̱ song song a̱ja da̱ a̱beam a̱cak Ita kya.[6][7]

Khwi

A̱di̱di̱t A̱da wu yet Krista bya, á̱ tyan shi á̱kpa mba hu á̱ si̱ sak kpa̱mkpaan ma̱ng 85%. Kpa̱mkpaan ma̱ng 75% a̱mgba̱m á̱niet ba yet, si̱sak ma̱ng nunu ghyáng, "Krista A̱vanjelikat" bya, ma̱ng 10% ba̱ shyia̱ ma̱ng susot Krista jhyáng ja a̱ni.[8]

A̱lyem

A̱da ba lyiat ma̱ng Da ja.

Kwai-nfwuo-á̱niet

Á̱ ngyei á̱nietba̱ngtyok (ku á̱gwam) A̱da ba Kpop Ham. Kpop Ham wu mi̱ di̱ yong huni wa yet A̱tyushityok (A̱ST) Kpop-Ham wu Dr. Jonathan Danladi Gyet Maude (J.P.), OON.[9]

A̱ca̱cet á̱niet

A̱ca̱cet á̱niet ma̱ng a̱sok A̱da a̱ni bya ba:

Ya̱fang

  1. James, Ibrahim (1986). "The Ham in history : the Ham and their neighbours. Jos University Press. ISBN 978-166-038-4.
  2. John, P. H. (2017). Narratives of identity and sociocultural worldview in song texts of the Ham of Nigeria: A discourse analysis investigation (Doctoral dissertation, Stellenbosch: Stellenbosch University).
  3. "Hyam". Ethnologue.
  4. [1]
  5. Template:Cite book
  6. Template:Cite book
  7. Template:Cite news
  8. Nwuai Joshua project da̱ á̱niet Ham ba
  9. HAM CULTURAL HERITAGE. HAM CULTURAL HERITAGE.