Wp/fon/Wémá Nukɔntɔn

< Wp‎ | fonWp > fon > Wémá Nukɔntɔn
Wikipedia-logo-v2-fon.svg

Doo nú mi ɖo Wikipedya jí !
Nunywɛ é hún nú mɛ bí é

Núwlǎnwlǎn wo ɖokpo wɛ ɖo Fɔ̀ngbè mɛ 13

Núwlǎnwlǎn é ɖo kɛn ɖo égbé é

Location Benin AU Africa.svg

Benɛ nyí to ɖé ɖo hwéyixɔtɛn mɛwigbéjí tɔn. To é lɛlɛ do é lɛ wɛ nyí Bukina faso sin to kpodo Nijɛto kpo ɖo totá ligbé, Awɔnlínto ɖo hwézɛhwɛtɛn lo bɔ Togoto wa ɖo hwéyixɔtɛn. Xú wɛ ɖo tofɔ ligbé nú Benɛnto ɔ.

Azán nukɔntɔn avivɔsún 1960 tɔn mɛ wɛ benɛto jɛ éɖésunɔn si ɖé. Xɔgbónu ka nyí mijɛmǐɖési toxo benɛto tɔn ɔ bɔ é nɔn ylɔ Benɛví lɛ ɖɔ benɛnu. Gbló gbló benɛnto tɔn, é lín ɖo kilomɛti gbloka jlɛ mɛ ɔ, ná yí afatɔɔn kanwé ko élé wɛnɛn kpodo kanwé ko donu tɛnwé élé kandé ko nukún atɔn kpo mɔ́( 114 763 km2). Gbé alɔkpa alɔkpa wɛ é do ɖo benɛto mɛ. Yovogbé wɛ nyí gbé ě axɔlu do kɛn bɔ mɛ bi ná do ɖo to ɔ mɛ é. Lo ɔ é ka nɔn do benɛgbé jíjí lɛ lɔɔ mɔn....Xá nú é kpó ɔ....

Núwlǎnwlǎn ɖagbè

Marché Dantokpa (vue arrière).jpg

Ɖantɔkpa wɛ nyí axi ɖaxo bi é ɖo benɛnto ɔ mɛ é, bo ka lɛ nyí axi húnhun ɖaxo é ɖo hwéyixɔ aflika gbéjí tɔn é.

Kútɔnú wɛ ɖantɔkpa xi ɔ ɖé, ɖo nɔnxwé kútɔnú tɔn ɔ to. Xwé 1963 tɔn mɛ wɛ é do axi ɖantɔkpa tɔn ɔ do ɖé. Ajɔwatɔ gégé nɔ gosín Awonlínto, Nijɛto, Bukinafaso sin to, Togoto kpodo kamerunuto kpo mɛ, bo nɔ wa sá nu ɖo ɖantɔkpa xi mɛ. Ɖo xwé 2012, tɔn mɛ ɔ gbɛtɔ líví ɖokpo mɔn wɛ nɔn wá hwlé axi ɖo ɖantokpa xi ɔ mɛ. Nú tɛnmɛ tɛnmɛ wɛ nɔ sa ɖo ɖantɔkpa xi mɛ bɔ yé bǐ ɖo sɔ yétɔn lɛ e. É ná lín: avɔ, nǔɖuɖu, ganví, wusánú lɛ, kpodo ahán tɛnmɛ tɛnmɛ kpo. Sunnú kpodo nyɔnú kpo bǐ wɛ nɔn sá nú ɖo ɖantɔkpa xi ɔ mɛ loɔ nyɔnú lɛ sǔ hu sunnú lɛ....Xá nú é kpó ɔ....

Mi ká tunwun d'ayí ǎ?

Angélique kidjo ɖo 2017
  • Angélique Kpasseloko Hinto Hounsinou Kandjo Manta Zogbin Kidjo, jɔ́ ɖo Gléhwé ɖo azan wɛnɛ́ gɔ Liyansùn xwe 1960 tɔn mɛ, bɔ é nɔ́ ylɔ ɛ ɖɔ Angélique Kidjo, nyí hanjítɔ ɖaxó ɖokpo ɖó Benɛto kpoɖo wɛ́kɛ́ ɔ mɛ bí kpan.
  • Patrice Talon, jɔ ɖo azan nukɔn tɔn é ɖo núxwasún xwé 1958 tɔn mɛ ɖo Glehwé. Ɖo xwe 2015 tɔn mɛ ɔ, Xódjláwémá Forbes lín ɖo tɛn watɔn gɔ ɖo gbɛtɔ dɔkunɔ mɛwigbéjí tɔn lɛ mɛ. Bɔ ɖɔkun tɔn, é xá do amɛlikakwɛ mɛ ɔ, ka yí líví kanwé ko ɖonu ɛnɛ mɔ́. Ayǐhǔnzɔwatɔ wɛ tɔ nyí bo nyí Glehwévi jíjí lobɔ nɔ́ tɔn ka jɔ ɖo Guedegbe agbomɛ tɔn lɛ kukan mɛ. Xɔgbónu wɛ así tɔn Claudine Gbènagnon ɔ jɔ ɖé.
  • Yɛhwénɔ Gilbert Dagon wɛ wlǎn tohan benɛto tɔn, bɔ é do kɛn nu ɖo xwe 1960 tɔn mɛ hwénu é benɛto jɛ édésúnɔ sí é.
  • Asyá benɛto tɔn wɛ nyí asyá ě axɔsú tunwun bó do kɛ́n. Azan afɔtɔn nukún ɖokpo gɔɔ àbɔxwisùn xwe 1959 tɔn mɛ wɛ é do kɛ́n bǐ ɖé ɖo benɛto mɛ.

Ɖíɖé égbé tɔn

Éléphants.JPG

Tuto é ɖo kpɔ́ lɛ é

Xá ɖo gbé ɖévo mɛ

Éditions Wikipedia (Francophonie Mondiale):
Flag of France.svg Français  • Flag of Wallonia.svg Walon  • Flag of Normandie.svg Nouormand  • Flag of Picardie.svg Picard  • Flag of Région Occitanie Perpinyà variation.svg Occitan  • Drapeau de Provence « ancien ».svg Arpitan  • Flag of Brittany (Gwenn ha du).svg Brezhoneg  • Flag of Corsica.svg Corsu  • Flag of Quebec.svg Atikamekw  • Flag of French Guiana.svg Kriyòl Gwiyannen  • Flag of Haiti.svg Krèyol ayisyen  • Flag of Madagascar.svg Malagasy  • Flag-kabyle.svg Kabyle  • Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg Lingála  • Flag of Togo.svg Kabɩyɛ  • Flag of Senegal.svg Wolof  • Flag of Musikongo.svg KiKongo  • Flag of French Polynesia.svg Reo Mā`ohi  • Flag of Mali.svg Bamanankan  • Flag of Senegal.svg Fulfulde  • Flag of Burundi.svg Kirundi  • N'ko  • Flag of the Ewe people.svg Eʋegbe  •


Éditions Wikipedia sur Incubator (Francophonie Mondiale):
Flag of Acadiana.svg Cadien  • Flag of France.svg Kréyol Matinik (Créole Martiniquais)  • Flag of Mauritius.svg Kreol Morisien (Créole Mauricien)  • Flag of France.svg Kréol Rényoné (Créole Réunionnais)  •
Flag of Seychelles.svg Kreol Seselwa (Créole Seychellois)  • Flag of France.svg Fakaʻuvea (Wallisien)  • Flag of the Republic of the Rif.svg Tamaziɣt (Rifain)  • Flag of Morocco.svg Tašlḥiyt (Tachelhit/Chleuh)  • Flag of Cameroon.svg Ghɔmálá (Ghomala)  • Flag of Côte d'Ivoire.svg Bawule (Baoulé)  • Flag of Benin.svg Fɔ̀ngbè (Fon)  • Flag of Cameroon.svg Fe'fe' (Nufi)  • Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg Cilubà (Tshiluba)  • Flag of Equatorial Guinea.svg Paŋwe (Fang)  • Flag of Gabon.svg Mbete (Mbere)  • Flag of Gabon.svg Eshira (Sira)  • Flag of the Republic of the Congo.svg Kituba  • Flag of Cameroon.svg Tanga (Batanga)  • Flag of Guinea.svg Sosoxi (Soussou)  • Flag of Guinea.svg Kissi  • Flag of Guinea.svg Kpɛlɛwoo (Kpèllé)  • Flag of Guinea.svg Löömàgòòi (Loma)  •
Flag of Benin.svg Baatɔnum (Bariba)  • Flag of Togo.svg Gɛn gbe (Gen)  • Flag of Benin.svg Dandawa (Dendi)  • Flag of Burkina Faso.svg Mooré (Moré)  • Flag of Burkina Faso.svg Gulimancema (Gourmantché)  • Flag of Burkina Faso.svg Bisa (Bissa)  • Flag of Burkina Faso.svg Buamu (Bwamu)  • Flag of Burkina Faso.svg Dagaare (Dagaare)  • Flag of Niger.svg Buduma (Buduma)  • Flag of Mauritania.svg Sooninkanxanne (Soninké)  • Flag of Djibouti.svg Qafaraf (Afar)  • Flag of Côte d'Ivoire.svg Julakan (Dioula)  • Flag of Chad.svg Runga (Runga)  • Flag of Chad.svg Tupuri (Toupouri)  • Flag of Cameroon.svg Shüpamom (Bamoun)  • Flag of Cameroon.svg Mə̀dʉ̂mbɑ̀ (Medumba)  • Flag of Cameroon.svg Kolo (Ewondo)  • Flag of Senegal.svg Balanta (Balante)  • Flag of Senegal.svg Kujóolay (Diola-fogny)  •


Liste complète des Wikipédias