Wp/fon/Tɔjɔtɛn Ajalalazɛn tɔn

< Wp‎ | fonWp > fon > Tɔjɔtɛn Ajalalazɛn tɔn

''Nubudo ée AJALA'ZƐN e sɔ da nu Dada Gezo e, nyi e''

ajalazɛn


Ee e fli Axɔsu Adánɖozan (1797-1818) sin zinkpo ji ɔ bɔ Dada Gezo (1818-1858) wa xɔ Danxomɛ to.

E nɛ ɔ gúdoɔ Dada Adánɖozan sɛ ajalalazɛn, e nyi zɛn b'ɛ nɔ́ zan ɖo Vodun Sakpata sin goxɔ lɛ mɛ e, ɖokpo do nɔvi tɔn Gezo ɖɔ ni wun sin děmɛ̀ ni gɔb, nu e sɛdo E. Ɖo nubasɔ nɛ ɔ nukɔn ɔ, Dada Gezo kple hɔnyitɔ tɔn lɛ.

Ye dogan bo na su dò e ɖó zɛn ɔ wu lɛ e kpodo alɔ yetɔn lɛ kpo b'ɛ kpa ye a ; ɖó  zɛn ɔ gɔ̌ ɖewagbɛn bo sɛdo Mɛɖaxo tɔn Adánɖozan ɔ ɖè ɖéa. E nɛ ɔ gudo wɛ Dada Gezo sɔ Fá tɛ. Fá-du e tɔn sinmɛ wɛ nyi "TULÁ-SI-WLƐ̀N''. Bo ɖo tíntin mɛ wɛ ɖɔ̀, «E ɖo na lɛ vɔ zɛn ɔ trɛ sin xomɛ kpodo kò kpan bo lɛ mɛ». E nɛ ɔ wɛ ye blo bɔ Ajalalazɛn ɔ sixu hɛn sin lo. Dada Gezo wa sɛ zɛn e sin gɔ̌ɔ e sɛdo mɛɖaxo tɔn Adánɖozan bo ɖɔ : « Danxomɛvi lɛ bi wɛ sɔ alɔ́vi yetɔn lɛ do su ajalalazɛn ɔ». Ee Dada Adánɖozan yi zɛn sin ɖemɛ ě Dada Gezo sɛdo é ɔ,  e ɖɔ ni ɖɔ ni gbéjé Fá-du (TULÁ-SI-WLƐ̀N) ɔ kpɔn ganji bo tǔn dòyídòslɔ tɔn céɖé- céɖé.

Nu e ɖɔ wɛ Fá-du ɔ ɖě wɛ nyi «Danxomɛ to jɛ gbemanɔkpɔ do ɖeya, loɔ e ɖo bɔ̌yiwɛ ɖò Danxomɛvi e ɖo ayidɔkun tɔn lɛ xo gbafun wɛ, bo nɔ sɔ gbɔn amyɔ ji lɛ e wu wɛ, bɔ To ɔ ɖo kpɛka mɛ jɛ wɛ» ; nu e dogesi wɛ Ajalalazɛn ɔ ɖěe nɛ

- ''Wlɛnwinɖíɖé dó nu e ɖó To ɔ sɔ do kolijijɛ e wu ɔ, Toɔ mɛ jɛn e sixu mɔ ɖe'' ; e nɛ ɔ wu wɛ e vɔ zɛn trɛ sin xomɛ. . .

Dada Adanɖozan dó gesi ɖɔ nu e ɖo jijɛ wɛ e sin afɔsɔɖotetɔ yovo lɛ tɔn Bresilu to mɛ tɔn Félisi Suza ě nɔ yɔlɔ ɖɔ Caca e wu,  ɖó e ɖò azɔ nu Pɔtugalu to ɔ,  Olandu to ɔ kpodo Flansě to ɔ kpan wɛ ɖo akwɛ li nu bɔ Gezo wa fli zinkpo nu mɛ. Nu nɛ Felisi Caca wa e ɔ Danxomɛvi lɛ ɖesu wɛ zɔn bɔ katawunkpɛ'han nɛ ɔ jɛ bɔ yovo togbàtɔ́ lɛ na wa syǎn ayi bi ɖo Danxomɛ.

Nu mǐ na sɔ nuny'ɛ sin hwenuxo nɛ ɔ,  mǐ na tuun ɖɔ, ɖokpo ɖokpo nɔ mǐtɔn na mɔnujɛwu ɖɔ ''Ajalalazɛn'' kun sixu hɛn sin o.

Mǐ na kpɔn nu dò nu wu ɔ, toxoɖiɖɔ gbɛta ɖebu e sɔ wuntun ''Ajalalazɛn'' tɔn ɖo Benɛ̌ to mǐtɔn mɛ, bo yi sɔmì-sɔmì togan na nyi tɔn ɔ e kun nɔ tɔnta ó. Mǐ na flin Toxoɖiɖɔ gbata ''UNION FAIT LA NATION ɖo le xelé 2011''

Wanilo Bɛtran ANANU

wɛ wlan do Flansegbe mɛ bɔ Dɛtɔnnabua Bɛtran Bwalo J. GBƐHƐN-AZIN wa wlan do fɔngbe mɛ.