Wp/blk/သွီႏထင်ႏရောႏဂါႏ

< Wp‎ | blkWp > blk > သွီႏထင်ႏရောႏဂါႏ

"သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏတွမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ" ရွမ်ဖြုဲင်ꩻယို ကဟဲ့ꩻဒါႏ "သွီႏတိုꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ မန်းငဝ်း "သွေးတိုး"ယို ပအိုဝ်ႏတွိုင်ꩻ လိုꩻတွိုꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻလလဲဥ်ႏ၊ အဝ်ႏသေနာႏလဲဥ်း "သွီႏတိုꩻ"နုဲင်းယိုတဲင် ဟဲ့ꩻယိုꩻယိုꩻနုဲင်းဗော့ꩻ "သွီႏတိုꩻ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးနမ်းတဗာႏလွုမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ သွီႏထီတနျာႏနျာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွိုးသꩻရာႏ (နှလုံး)ကို ပသာထန်ႏလွဥ်ဖေႏသွူ။ အဝ်ႏနမ်းတဗာႏလွုမ်းကို သွီႏဖြွီꩻအတွိုင်ꩻ သဲင်ꩻနွို့ချာယင်း သꩻရာႏကိုသွူ။ အဝ်ႏသꩻရာႏကို ကပသာထန်ႏဒါႏ သွီႏထီယိုနဝ်ꩻ ထန်ႏတွမ်ႏတလီꩻအာႏသွူ။ တလီꩻအာႏမဥ်ႏသန်လဲ့ သွီႏဆွဥ်သန်၊ တလီꩻအာႏမဥ်ႏပေႏလဲ့ သွီႏဆွဥ်ဗွီႏသွူ။ သွီႏဆွဥ်အာႏ အဗွီႏအသန်ယို ဖေႏကသေစဲင်းနဝ်ꩻ မဥ်ႏတဲက်တွမ်ႏ အနောက်တိုင်း သိပ္ပံပညာႏသား ကတယ်ႏထွင်ႏသေꩻခါꩻဒါႏ "တဲက်သွီႏခြွိုင်း"နဝ်ꩻ စဲင်းသွူ။

သွီႏထင်ႏရောႏဂါႏ
SynonymsArterial hypertension, high blood pressure
Grade 1 hypertension.jpg
စက်ခဉ်ႏတဲက်အီသွီႏ၊ သွီႏအဗာႏကီ 158 mmHg တောမ်ႏ သွီႏအဗာႏလ 99 mmHg၊ အွဉ်ႏနယ် တမိနိစ်အကို သꩻရာႏတဖုံ အလဲင်ႏ ၈၀ ပုင်ႏ။
Specialtyကုꩻလိုမ်ꩻလာꩻသꩻရာႏရောႏဂါႏနယ်ꩻ
လက္ခဏာႏဖိုင်ႏNone [1]
သျုက်တရေင်မုꩻဖိုင်ႏသꩻရာႏသွီႏဖြွီꩻအဲဉ်ႏရောႏဂါႏတလီꩻဖျတ်၊ နှလုံးညှစ်အား ယောမ်ꩻထိုꩻ (heart failure), peripheral arterial disease၊ ထာꩻထီႏအာႏရုဏ်ႏကုဲင်ထိုꩻ၊ ကျောက်ကပ်ရောႏဂါႏ၊ သꩻဖောက်ပြန်ႏ (dementia) [2][3][4][5]
ပွိုးအကျောင်ꩻခရာႏကဲဉ်းအာအနေႏ အုံအဝ်ႏမုꩻပုင်ႏစံႏတောမ်ႏ ခွိုꩻမျိုꩻဗီဇအချက်အလျက်ဖုံႏ [6] [7]
ယီးနယ်အန္တရာယ်ႏကိင်ꩻတသာႏအဆိုမ်ဓာတ်အာလွဉ်ꩻထိုꩻ၊ ပြွောင်ႏလွဉ်ꩻထာꩻ၊ ဆွဉ်းယာလိတ်၊ အွꩻအာဒဝ် [1][6]
စဲစ်ထွားနယ်ꩻResting blood pressure
 130/80 or 140/90 mmHg[6]
လိုမ်ꩻလာꩻပြောင်ꩻလုဲင်ႏအုံအဝ်ႏမုꩻပုင်ႏစံႏ၊ ခံႏထူႏစဲစ်ဆေꩻလိုမ်ꩻလာꩻတသီႏ [8]
အလဲင်ႏခြွောန်းစွစ်ꩻကမ္ဘာႏ 16–37%[6]
သီမား9.4 million / 18% (2010)[9]
သွီႏထင်ႏမုꩻတောမ်ႏ အကျိုꩻကုဲင်အသွုပ်ဖုံႏ

ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟဝ်လိုꩻတဖြာꩻ သွီႏပုံႏမဲဥ်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအွဥ်ႏထွော့သေꩻခါꩻ ဖဲ့ꩻကီ(အပေါ်သွေး)နဝ်ꩻ (၁၂၀)၊ ဖဲ့ꩻလ(အောက်သွေး)နဝ်ꩻ (၈၀)သွူ။ ဖဲ့ꩻကီ ပေါႏလွို(၁၂၀)၊ ဖဲ့ꩻလပေါႏလွို(၈၀)နဝ်ꩻ ဝင်ꩻအွဥ်ႏထွော့ "သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ"အဝ်ႏသွူ။ မဥ်ႏယွမ်ꩻ(၁၂၀)(၈၀)နဝ်ꩻ သွီႏအာႏပေႏ (တလီꩻအာႏပေႏ)ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကအွဥ်ႏထွော့နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကဲဥ်းအာအာ (ယေဘုယျနယ်ꩻ)ဒျာႏတဲင် လိုꩻကဲဥ်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻ(လိုꩻယဟန်ႏ)နဝ်ꩻ လွိုဆေ့ꩻဆေ့ꩻ၊ ယွမ်ꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻလဲ့ အုံအဝ်ႏဟတ်ဒျာႏ၊ သေနာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲင် ရောႏဂါႏအဲဥ်ထဝ်း ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻအာႏအဝ်ႏ (၁၅၀)မာꩻကီ (၂၀၀)ခါႏကိုနဝ်ꩻ လက္ခဏာႏထင်ႏသျာꩻတဝ်းတြင် ထင်းဒျာႏသွီႏတိုꩻရောႏဂါႏအဲဥ်ထဝ်းသွူ။ လိုꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အံႏမာႏထာꩻတွော့ꩻ သွီႏတိုꩻအာႏ မဥ်ႏထင်ႏ(၂၀၀)လွို၊ (၂၅၀)ရပ်နဝ်ꩻ ကနောက်ꩻသွီႏဖြွီꩻပေႏ ထဲ့ဒါႏတွော့ꩻ ထွာဒါႏတလီꩻဖျတ်ရောႏဂါႏ၊ သီတကွို့ꩻ သီတခဝ်ဒါႏ၊ သီစွော့ꩻဒါႏထာꩻသွူ။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ ကထွာဗာႏယိုနဝ်ꩻ အုံစွူငါႏထာꩻ၊ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻဆေ့ꩻနဝ်ꩻ တသိုꩻတထန်ႏဗဲင်းတဝ်း၊ သွီႏတလီတဝ်းတွော့ꩻ ထွာလဲ့အဝ်ႏ၊ အံႏအာအံႏဆွံငါႏတသာႏတွော့ꩻ တလီꩻသွီႏကို အာႏသန်လဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻအံႏတန်ငါႏနံးမန်ꩻ၊ အံႏအာငါႏထော့ꩻယာႏ-စတဲင် အဗဲ့ꩻအာမျိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻသꩻဝꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သꩻသျုတ်သꩻတရေင်လဲ့နဝ်ꩻ သွီႏကုဲင်းတိုꩻဒါႏသွူ။ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထုမ်ႏအကျောင်ꩻတမော့ꩻတဝ်းလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏသားနဝ်ꩻ မဥ်တိုꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻတိုꩻ အဝ်ႏလိုႏအံႏဆေ့ꩻဆ့ꩻ၊ အံႏပေႏပေႏတသာႏသွူ။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ လက္ခဏာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ကတူႏဆာ၊ ကတူႏပအွုမ်၊ ကတူႏသီးမူꩻဒါႏ၊ တအော့ꩻထွူႏ၊ တအော့ꩻခြေင်းဒါႏ၊ မဲ့တချ မဲ့တနျာႏ မဲ့ငါအွူႏဒါႏ၊ တခေင်ꩻယွဲးဒါႏထာꩻ၊ မဲဥ်ဗေင်ႏတလွာꩻထာꩻ၊ သယ်ꩻခံႏမုꩻဆေ့ꩻ၊ သꩻဒွေါင်ႏဒါႏ၊ နားသင်းဒါႏ၊ တသိုꩻထန်ႏအာဒါႏကတူႏ၊ သꩻစွူတဝ်း၊ ပေါႏတိုꩻသန်နဝ်ꩻ လွေꩻထာꩻတလေ့ꩻတောင်းတဲင်းဒါႏ၊ ခင်ႏထွူႏဒါႏ-စတဲင် လက္ခဏာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ တမျိုꩻမျိုꩻတရိုꩻတဝ်း၊ နီမျိုꩻမာꩻကီတရိုꩻတဝ်း မဥ်ႏခံႏစာဗာႏဒါႏနဝ်ꩻ သွီႏကုဲင်းတိုꩻသန်ဒါႏတဲင် အဝ်ႏလိုႏတဲက်ထွားသွီႏသွူ။ တဲက်အီသွီႏကိရိယာႏနဝ်ꩻ ဒုံတွိုင်ꩻရပ်တွိုင်ꩻ တသီႏထိုးဆရာႏထျꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကဲဥ်းအာသွူ။ သွီႏတိုꩻလက္ခဏာႏလဲ့ မဥ်ႏအဝ်ႏခံႏစာꩻဗာႏခွိုꩻခွိုꩻ၊ တဲက်မုဲင်ꩻခါခါလဲ့ သွီႏမဥ်ႏအဝ်ႏတိုꩻနဝ်ꩻ တတဲ့ꩻတဝ်း ထာꩻအံႏမျိုꩻဖုံႏယို သျောင်ႏထွူတွော့ꩻ တသီႏလဲ့ အံႏဗာႏသေႏသေႏသွူ။ တသီႏကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ တသီႏအင်္ဂလေက်တယဝ်း၊ တသီႏပိန္တော်ꩻ(တိုင်းရင်း)တယဝ်း အမျိုꩻအာတန်တဲင် တဖြာꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်အီလဲ့ တဖြာꩻဟဝ်အီတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏလွဥ်းလွဥ်းသွူ။ မဥ်ႏအံႏသွူတသီႏလဲ့ အကျိုꩻဟော်ꩻအတွိုင်ꩻ အံႏလွဥ်ꩻမဲဥ်ႏမဲဥ်ႏသွူတဲင် သက်သာႏ၊ တသက်သာႏအီတဝ်း ဖေႏကသေ၊ ဖေႏကစဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏတဲက်ထွားခွိုꩻခွိုꩻသွီႏသွူ။ မဥ်ႏသေစဲင်းသွူ အသက်သာႏအီမွေးနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအွဥ်ႏပျတ်တဝ်း၊ အဝ်ႏလိုႏအွဥ်ႏသေႏသေႏသွူ။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ တစွိုးထဲ့ဟဝ်လွစ်နေး၊ အံႏထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ တိုꩻဒွုမ်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တအဲဥ်ထဝ်း၊ ပေါႏအံႏမာႏ အဆာႏအာဟာႏရလဲ့ တိုꩻယင်းဒျာႏသွူ။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏတွမ်ႏ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အဟဝ်လွစ်နေး တအဲဥ်ထဝ်း ဆရာႏဝွန်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ရောႏဂါႏနီမျိုꩻ ပေါႏအဝ်ႏမွေးသေႏချာႏလဲဥ်း ထွာတန်လဲဥ်းနဝ်ꩻ အံႏဗာႏတသီႏတသက်လွုမ်း ဆရာႏဝွန်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကရိုꩻဒါႏ "တသီႏသွီႏတိုꩻစွိုးထဲ့အီ ဟဝ်တငါ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏသီး တယွုမ်းတဝ်း၊ ခွန်ကုဝေလဲ့ တယွုမ်းတဝ်းသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ သွိႏတိုꩻရောႏဂါႏအဝ်ႏတဲင် တသီႏအင်္ဂလေက်၊ တသီႏတိုင်းရင်း အံႏဗာႏအာမျိုꩻလဲဥ်း၊ အစွိုးထဲ့အီနဝ်ꩻ တမော့ꩻတဝ်းဒွိုန်းသွူ။ လယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏတဲမ်းနယ် တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻဖုံႏတဲင် ရတဲ့ꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻ၊ ရခဝ်းအမျိုꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ချင်းထူႏအံႏ ဖောႏအံႏဒျာႏဝင်ꩻသွူ။ မဥ်ဖေႏသတိꩻထဲင်းတစွိုးနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ အဝ်ႏသားနဝ်ꩻ လျားလွဥ်ꩻငါႏ၊ ခွꩻလွဥ်ꩻငါႏ အခိန်ႏ(၂)မျိုꩻယို အဝ်ႏလိုႏလူးတဝ်းထီသွူ။ မဥ်ႏလူးထီနဝ်ꩻ ထောက်ꩻအွဥ်ရီးခင်ႏတွော့ꩻ ထောက်ꩻထင်ႏကီကီဗာႏ လဲင်ႏစိꩻစိꩻနဝ်ꩻ အမာႏဆေ့ꩻသွူ။ ချင်းအံႏချင်းအွꩻ၊ ချင်းအုံချင်းအဝ်ႏဗာႏသွူ။

"သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ"

  • ၁။ တသီႏသွီႏတိုꩻလင်ꩻနယ်ꩻနဝ်ꩻ မောက်ꩻဖါးရာႏဗန်ဗန်တဖြုံႏယို အွဥ်ႏစဲထီခွꩻ (၁၅)မိနစ်ထွူတွော့ꩻ ဖꩻနီခဝ်စေ့ꩻအထီ၊ ဖောက်ဆျာဒီႏတသဥ်တဖြုံႏတွော့ꩻ ကွယ်ရော်ꩻဝင်ꩻ အွꩻဖေႏတနီꩻ (၂)လဲင်ႏနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏဟဝ်သွူ။
  • ၂။ တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻထင်ႏသန်တွော့ꩻ ခံႏမဥ်ႏတဒါႏတဝ်း၊ ဖေႏကလင်ꩻမွိုင်နဝ်ꩻ ဟန်ႏဆျာယာႏလာႏ(ဒန့်သလွန်ရွက်)ယို ပသေကြောင်းတနီႏပဲစ်ꩻ စေ့ꩻအထီတွော့ꩻ ဗေင်ႏတအာ စေ့ꩻသော့ꩻမဲ့ကို တပင်တဗဲက်ꩻ နီဗဲက်ꩻငါနဝ်ꩻ တဆင်ႏလွုမ်ꩻလင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ အစွိုးတထဲ့အီတဝ်းသွူ။ ဟန်ႏဆျာႏယာႏ မဥ်ႏအဲဥ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ပြူးလာႏဗန်ဗန်ယို သော့ꩻတွမ်ႏတသာႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻတွော့ꩻ တနီႏပဲစ်ꩻထွူခါ အွဥ်ႏဗဲက်ꩻသော့ꩻနဝ်ꩻလဲ့ လင်ꩻမွိုင်ဒျာႏနေနေသွူ။ မဥ်ႏသော့ꩻ ပြူးလာႏထီယိုနဝ်ꩻ သော့ꩻစနဝ်ꩻ ဆာခြေ့ငါႏတဲင် ခံႏမဥ်ႏတဒါႏတဝ်းလဲ့ ဆိမ်ꩻခါꩻမဲ့တွော့ꩻ လျာစွော့ꩻစွော့ꩻဗာႏနေးသွူ။ တညတဝ်း (၁၅)မိနစ်ရပ်ငါလဲ့ အခြေ့ဟဝ်ဒျာႏတဲင် သွီႏတိုꩻလင်ꩻ အုံထာꩻဟဝ်ခွုန်ꩻဒျာႏသွူ။
  • ၃။ တသီႏသွီႏတိုꩻလင်ꩻနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ဩဇာႏလာႏ အဗီႏတဆီရပ်ယို ထောင်းသော့ꩻဆုမ်ႏကြောင်းကြောင်းတွော့ꩻ စေ့ꩻအထီ၊ ကလꩻဒါႏ ဩဇာႏလာႏ သတ္တုထီယို သော့ꩻတွမ်ႏတသာႏသိကျာꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻ အွꩻဖေႏတနီꩻတလဲင်ႏနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏဟဝ်သွူ။ ဩဇာႏလာႏဆား စော့ꩻဆားယို ဒွိုႏအံႏကုဲင်းကုဲင်းဟန်ႏအိုနဝ်ꩻလဲ့ ဟဝ်ဒျာႏနေနေသွူ။
  • ၄။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏဟဝ်အီ တသီႏနယ်ꩻထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻ"မီꩻဆင်ငွိုး"၊ မန်းဟဲ့ꩻ"ဆင်ငိုမြက်(တဝ်းလဲ့) ဆင်အော်မြက်"ယို ပဥ္စငတ်ꩻပါꩻထူႏသွူတွော့ꩻ ပသေကြောင်း ခြွူသွံထီတထီ မွူးဟာခိုႏ ပေါႏအီႏဗေင်ႏထာꩻလဲ့ အွꩻဖေႏစွုမ်ႏဟာဟာနဝ်ꩻ ဟဝ်ဒျာႏသွူ။
  • ၅။ တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ မောက်ꩻဖါးရာႏတခဝ်ယို စေ့ꩻအထီထွူ ဖျောႏရော်ꩻတွမ်ႏ တောင်းလျက်ꩻထန်ꩻထီ ၄-စောအံႏဟန်ႏအိုတွော့ꩻ အွꩻဖေႏတနီꩻ(၃)လဲင်ႏနဝ်ꩻ (၃)နီꩻငါလဲ့ ဟဝ်ဒျာႏသွူ။
  • ၆။ တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ နေင်းထီခါႏခါႏ လျားလျား တဖန်ခွက်ယို စေ့ꩻသော့ꩻတွမ်ႏမောက်ꩻဖါးရာႏ တဖြုံႏ၊ ခါးလားကခွꩻ အွꩻဖေႏသွော့နော၊ တညတဝ်း မဲ့ꩻသွီႏတိုꩻလင်ꩻဒျာႏသွူ။
  • ၇။ သွီႏတိုꩻလင်ꩻနယ်ꩻ ဂါႏထာႏနေးနဝ်ꩻ-

"ဥုံ သံဂုံ ပမယျ သွေးတိုးကျ"စုတ်စူ(၇)ပြန်ႏတွော့ꩻ အဝ်ႏဖဲ့ꩻကီ ဖြွꩻလဖေႏသွော့ သွီႏတိုꩻသား ကတူႏနော၊ ဗွုန်ႏပါထီတကောက်ꩻ စုတ်(၇)ပြန်ႏတွော့ꩻ ဖေႏအွꩻပါသွော့နော၊ သွီႏတိုꩻသား နမ်းတွမ်ႏနမ်း စုတ်ချာစူ ဖြွꩻချာကတူႏ၊ စုတ်ထီအွꩻချာလဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။

  • ၈။ တသီႏသွီႏတိုꩻဟဝ်နယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ မောက်ꩻဖါးရာႏတဖြုံႏယို ဖꩻနီခဝ်တဲင် အွဥ်ႏတခို့သော့ꩻဝန်ႏတအုတ်ꩻကိုတွော့ꩻ ဆျာꩻသော့ꩻထီလျားတစ်ꩻတစ်ꩻ၊ ဖေႏကဗဥ်ႏဟဝ်ဟဝ် မောက်ꩻဖါးခဝ်နဝ်ꩻ တွမ်ႏဝန်ႏတန်တန်တဗီႏ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻသွူတွော့ꩻ အွဥ်ႏသွော့တနာꩻနော၊ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻစဝ်း ဖြားမဲ့ထွူလဲ့ အွꩻလို့စွဥ်ႏတလဲင်ႏချင်ꩻနော။

မဥ်ႏအွꩻဖေႏနုဲင်းယို စွုမ်ႏရဝ်ꩻရဝ်ꩻနဝ်ꩻ တလာရပ်ငါလဲ့ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ ဟဝ်တငါစွဥ်ႏဒျာႏသွူ။ မောက်ꩻဖါးစဲထီယိုနဝ်ꩻ နမ်းဗဲ့ꩻလဲ့ယွမ်ꩻအီတဲင် လိုꩻပြွောင်ႏဗဲ့ꩻအာဖုံႏနဝ်ꩻ ယွောင်မဲဥ်ႏချာယင်းသွူ။

  • ၉။ တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏလျာပေႏ(ဧကရာဇ်)လာႏတသဥ် တဆ၊ သော့ꩻထီ(၃)ဆ ခြွူသွံထီတထီတွော့ꩻ အွဥ်ႏခွꩻသော့ꩻခါꩻပလဲင်ꩻနော၊ တသီႏယိုခြွူထီ ထာႏဝစောအံႏဟန်ႏအိုနဝ်ꩻ သော့ꩻတွမ်ႏတဝတ်ထီ တစောနေင်းထီနွိုး၊ သော့ꩻပါစောက်ꩻသွီထီ တစောနေင်းထီနွိုးတွော့ꩻ ပေါႏအီႏအံႏဒဲဥ်လဲ့ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ၊ မွူးယာခိုႏ အွꩻဖေႏသွော့ တနီꩻ(၃)လဲင်ႏနော၊ အွꩻတရွေးဝင်ꩻ သွံနီꩻငါလဲ့ သွီႏတိုꩻဟဝ်ဒျာႏသွူ။ မဥ်ႏသေနာႏယင်းလဲ့ အွꩻဖေႏဖျင်နုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
  • ၁၀။ တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ မေ့ခါႏဖွန်ႏ တစောနေင်းထီနွိုးရပ်ယို ကွယ်တွမ်ႏတဝတ်ꩻထီ တစောအံႏဟန်ႏအိုတွော့ꩻ အံႏဖေႏတနီꩻ ၂-၃လဲင်ႏနဝ်ꩻ ဟဝ်ဒျာႏသွူ။ မေ့ခါႏဖွန်ႏယို လုံꩻတွမ်ႏတဝတ်ꩻထီတွော့ꩻ အွဥ်ႏသဲင် ချင်းအံႏ တနီꩻ၂-၃လဲင်ႏနဝ်ꩻလဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။
  • ၁၁။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ ကအဝ်ႏဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ အံႏဒဲဥ်မုဲင်ꩻခါခါလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအံႏမူပါ ပခေါ်သွူ။ ပခေါ်နဝ်ꩻ မာꩻခြီလိုꩻသီးအဗဲ့ꩻ နမ်းကိုသွူ။ ပခေါ်ယို ခါးလားကအံႏဒဲဥ် အိုႏထွူတွော့ꩻ ကျာႏဗွိုခါꩻအွဥ်နေးနဝ်ꩻ အကျိုꩻယိန်းထူꩻသွူ။
  • ၁၂။ တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ကဝ်ႏတဆံꩻထီ (မြန်မာနှင်းဆီပန်း) အတုဲင်ဗီႏ(ပွင့်ဖတ်)ယို လဲဥ်ႏသော့ꩻသွူဝန်ႏတွော့ꩻ ရွဝ်ꩻသော့ꩻထီလျားတစ်ꩻတစ်ꩻ အွꩻဖေႏစွုမ်ႏနီꩻနီꩻနဝ်ꩻလဲ့ သွီႏတိုꩻဟဝ်နေနေရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
  • ၁၃။ တသီႏသွီႏတိုꩻဟဝ်နယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ဟန်ႏဆင်ခင်ႏ (အကြောပေါင်းတစ်ထောင်)လာႏတသိဥ်ယို ထောင်းသော့ꩻဆုမ်ႏကြောင်းကြောင်း စေ့ꩻအထီတွော့ꩻ အွꩻဖေႏတလဲင်ႏ စောအံႏဟန်ႏအို တနီꩻ ၂-လဲင်ႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဟန်ႏဆင်ခင်ႏယို ခြွူသွံထီတထီတွော့ꩻ အွꩻဖေႏတလဲင်ႏတဝန်ႏနေင်းထီ တနီꩻ ၂-၃လဲင်ႏလဲ့နဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ ဟဝ်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။
  • ၁၄။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏတသီႏနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻ"တလာꩻဟံႏ"၊ မန်းနဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"တောဆီဖြူ၊ တောင်ဆီးဖြူ"အမွူး ပဥ္စငတ်ꩻပါꩻယို ခြွူသွံထီတထီတွော့ꩻ အွꩻဖေႏ တနီꩻနီသွံလဲင်ႏနဝ်ꩻလဲ့ ဟဝ်ဒျာႏနေနေသွူ။ တလာꩻဟံႏယိုနဝ်ꩻ တအလွိုင်ႏငါႏတဝ်း၊ အရပ်အဝ်ႏမꩻအဝ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏဒုံခါႏ၊ ဒုံသောင်ဖုံႏသွူ။ အရသာႏခါႏငါႏတဲင် သွီႏတိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း၊ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏလဲ့ ဟဝ်အီပါသွူ။ မဥ်ႏမော့ꩻမဥ်ႏထီႏဒါႏ အမွူးဖြားနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထူႏအခူꩻ သဲင်ꩻဆို့ꩻလမ်းထျꩻသွူ။
  • ၁၅။ တသီႏဓာတ်ဆာႏ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏဟဝ်အီနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏလျာပေႏတုဲင်ယို ဒွိုႏအံႏဖေႏ ဟန်ႏအိုထီတရိုꩻတဝ်း၊ အလာႏစော့ꩻဆားယို သွတ်ꩻအံႏကောဒဲဥ်တရိုꩻတဝ်း၊ အရွီးအဖေ့ꩻယို ခြွူလꩻလꩻတွော့ꩻ အွꩻဖေႏတရိုꩻတဝ်း သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ ဟဝ်သက်သာႏအီနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ အောင်ႏလျာပေႏနဝ်ꩻ မန်းဟဲ့ꩻ"ဧကရာဇ်"သွူ။
  • ၁၆။ တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ဩဇာႏလာႏဆား၊ စော့ꩻဆား စူတဆုတ်ꩻတန်တန်ယို တွမ်ႏထခူ အယာႏခဥ်ႏတခန် ဒွိုႏဟင်ꩻလေꩻနေးတရိုꩻတဝ်း၊ ဒွိုႏဟန်ႏအိုထီပြာတရိုꩻတဝ်း ဒွိုႏသွူတွော့ꩻ အံႏခြေင်ခြေင်လဲ့နဝ်ꩻ၊ အံႏတွမ်ႏဒဲဥ်လဲ့နဝ်ꩻ အံႏလို့လို့ဖေႏတနီꩻချင်ႏနော ဟဝ်ဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
  • ၁၇။ တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ ပေါင်ꩻနေးနဝ်ꩻ ကျောက်ဆေးဒန်း-၁၀ိ၊ အုတ်ရှစ်လာႏသဲင်-၁၀ိ၊ မေ့ခါႏတသီးစား-၁၀ိ၊ သေင်ႏထရူးဖေ့ꩻ-၅ိ၊ အုန်းနှဲ (တဒွုတ်ꩻဟွမ်)ဖေ့ꩻ-၅ိ၊ ယို(၅)မျိုꩻနဝ်ꩻ အွဥ်ႏသဲင်ထောင်းဖွန်ႏငီꩻဝင်ꩻတွော့ꩻ လုံꩻတတွာခါꩻသွော့ ခြဲက်ꩻခူꩻတန်တန်နဝ်ꩻ၊ မဥ်ႏအံႏဖေႏတနီꩻ ၂-လဲင်ႏ၊ တလဲင်ႏ ၃-လုံꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်အီဒျာႏသွူ။ ဆေꩻဒန်ꩻ၊ မေ့ခါႏ၊ အုန်းနှဲဖေ့ꩻ-ဖုံႏနဝ်ꩻ ပရတသီႏဆဲင်ႏကို ဝင်ꩻအဝ်ႏစာသွူ။
  • ၁၈။ တသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ္ꩻ မဲဥ်မာꩻအံႏတဝ်းတွော့ꩻ မဥ်ႏမဲဥ်ဖြေꩻအံႏဒါႏ တသီႏအင်္ဂလေက်နဝ်ꩻ "အဲမ်လိုဒီပင်း"နဝ်ꩻ အကျိုꩻကုဲင်လဲ့ဆေ့ꩻ၊ ဟဝ်လဲ့ဟတ်၊ အငိုꩻလဲ့ ကားငါႏတဝ်း၊ တဖြုံႏယို မဲဥ်ႏသံခန်သီႏခန်ရပ်နဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ အဲမ်လိုဒီပင်းယိုနဝ်ꩻ ကုမ္ပဏီႏမဥ်ꩻ အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻလဲ့ ပေါႏရီဖြေꩻ အဲမ်လိုဒီပင်းနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မဲ့ꩻဆဲင်ႏသားဖေႏဒျာႏ၊ အံႏဗာႏတနီꩻ တလဲင်ႏလွုမ်ꩻသွူ။
  • ၁၉။ သွီႏတိုꩻသားနဝ်ꩻ ထာꩻအွို့ꩻ၊ ထာꩻသေင်၊ ထပေႏမန်းဖုံႏနဝ်ꩻ တဲ့ꩻတဝ်း၊ အွဥ်ႏချုတ်ဟို့ꩻ လꩻတဝ်းသွူ။[10][11]

အာႏကွိုꩻEdit

  1. 1.0 1.1 High Blood Pressure Fact Sheet (February 19, 2015)။
  2. "Global burden of cardiovascular disease and stroke: hypertension at the core" (May 2015). The Canadian Journal of Cardiology 31 (5): 569–71. doi:10.1016/j.cjca.2015.01.009. PMID 25795106. 
  3. Mendis S၊ Puska P၊ Norrving B (2011)။ Global atlas on cardiovascular disease prevention and control (PDF) (1st ed.)။ Geneva: World Health Organization in collaboration with the World Heart Federation and the World Stroke Organization။ p. 38။ ISBN 9789241564373။ 17 သြဂဲက် 2014 တွင် မူရင်းမှ မော်ကွန်းတင်ပြီး (PDF)
  4. "Treatment options and considerations for hypertensive patients to prevent dementia" (July 2017). Expert Opinion on Pharmacotherapy 18 (10): 989–1000. doi:10.1080/14656566.2017.1333599. PMID 28532183. 
  5. "Modifiable Risk Factors and Atrial Fibrillation" (August 2017). Circulation 136 (6): 583–596. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.116.023163. PMID 28784826. 
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 "Hypertension" (August 2015). Lancet 386 (9995): 801–12. doi:10.1016/s0140-6736(14)61468-9. PMID 25832858. 
  7. "Essential hypertension. Part I: definition and etiology" (January 2000). Circulation 101 (3): 329–35. doi:10.1161/01.CIR.101.3.329. PMID 10645931. 
  8. How Is High Blood Pressure Treated? (September 10, 2015)။
  9. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Camp2015
  10. ခွန်ကုဝေ-မုဲင်းကောင်
  11. မောင်းမွူးခံꩻ အမုဲင်(၆၂)