Wp/blk/မလေးသျားခမ်းထီ

< Wp‎ | blkWp > blk > မလေးသျားခမ်းထီ

မလေးသျားခမ်းထီ (အဲင်းကလေတ်: Malaysia) (မလေး: ) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကကျင်ꩻသုင်ꩻဒါႏ ဖြယ်ဒရယ် စည်းမျဉ်းခံ ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ် ခမ်းတခမ်းဒျာႏတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ကိုသွူ။ မလေးသျားခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ ခမ်းနယ်ႏအဝ်ႏ(၁၃)ဖြုံႏ တောမ်ႏ ဖြယ်ဒရယ်ဟံႏနယ်ႏ အဝ်ႏ(၃)ဖြုံႏသွူ။ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၁၂၇,၇၂၀ မဲင်ႏ (စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၃၃၀,၈၀၃ ကီလိုမီတာ) ရပ်တဲင် ခယ်ႏပင်ႏလယ်ႏခဝ်နဝ် အဝ်ႏခါႏခါꩻဒါႏ ဟံႏနယ်ႏအဝ်ႏ(၂)ဖြုံႏနဝ်ꩻမꩻ ဟံႏနယ်ႏ(၂)ဖြုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻ ကြွန်ဗူႏမလေးသျား တောမ်ႏ မလေးသျားကွဉ်ႏ(ဗော်နီယိုမလေးသျား) နဝ်ꩻသွူ။ မလေးသျားခမ်းထီ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻကွာလာလမ်ပူတဲင် ဖြယ်ဒရယ်အစိုႏရရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပူထရာဂျာရားကိုသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအရမ်ꩻအလꩻ မလေးသျားခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ သန်း(၃၀)လွိုတဲင် မလေးသျားခမ်းသားအဝ်ႏ (၉၁.၈%)သွူ။

မလေးသျားခမ်းထီ
Malaysia
马来西亚
மலேசியா
A blue rectangle with a gold star and crescent in the canton, with 14 horizontal red and white stripes on the rest of the flag
Shield showing the symbols of the Malaysian states with a star and crescent above and a motto below, supported by two tigers
အလံႏတောႏ ခမ်းထီတန်အမုဲင်
ဆောင်ႏအွံ: "Bersekutu Bertambah Mutu"[1]
"လွောင်ႏဗူႏထွာအာႏ"
ခမ်းထီငဝ်းသꩻချင်ꩻ: နီဂါရခု(Negaraku)
"နီခမ်းထီ"
Malaysia (orthographic projection).svg
Location Malaysia ASEAN.svg
 Wp/blk/မလေးသျားခမ်းထီအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း  (အချိုဖြား)

– အာသျ အကို  (မေႏလူးဖြားရောင်ႏ တွမ်ႏ white)
– အာသီယံ အကို  (မေႏလူးဖြားရောင်ႏ)

ဝေင်ꩻတန်
အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻဝေင်ꩻကွာလာလမ်ပူ
ရွုမ်ꩻသုင်ꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
တောမ်ႏ စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
မလေး[n 1][n 2][n 3]
အသိမတ်ပျုဘာႏသာႏငဝ်းငွါအဲင်းကလေတ် [n 3]
လိုꩻခွိုꩻ (2021)
ကိုꩻကွဲႏ
Demonymမလေးသျားခမ်းသား
အစိုႏရဖြယ်ဒရယ် ပါလီမန်လွတ်တောႏ အခေႏခံႏဥပဒေႏ လွိုက်ရွေꩻခံႏ ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်
အဗါဒူလ
အစ္စမေး ဆာဘရီ ဘင် ဟာကော့
ထေဥပဒေႏလွတ်တောႏမလေးသျားလွတ်တောႏ
en:Dewan Negara (လွတ်တောႏအရန်းကီ)
en:Dewan Rakyat (လွတ်တောႏအရန်းလ့)
လꩻလွစ်တခြင်ရေꩻ ဗိတိသျအဲင်းကလေတ်ထျꩻ
၁၉၅၇ ဗာႏ ဩဂုတ် ၃၁[3]
၁၉၆၃ ဗာႏ ဇူလုဲင် ၂၂
၁၉၆၃ ဗာႏ ဩဂုတ် ၃၁ [4]
၁၉၆၃ ဗာႏ သဲတ်တဉ်ဗာ ၁၆
ဧရိယာႏ
• ခြွဉ်း
၃၃၀,၈၀၃ km2 (၁၂၇,၇၂၄ sq mi) (အရန်း: အရန်း ၆၇)
• ထီနမ်း (%)
0.3
လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း
• Q1 2020 အရမ်ꩻ
Neutral increase 32,730,000[5] (အရန်း - အရန်း ၄၃)
• 2020 သန်ခေါင်စာႏရင်ꩻ
32,447,385[6][7]
•  တချ
၉၈/km2 (၂၅၃.၈/sq mi) (အရန်း - အရန်း ၁၁၆)
GDP (PPP)2022 အရမ်ꩻ
• ခြွဉ်း
Increase $1.055 ထရီလီယံ[8] (အရန်း - အရန်း ၃၀)
• Per capita
Increase $31,243[8] (အရန်း - 51st)
GDP (nominal)2022 အရမ်ꩻ
• ခြွဉ်း
Increase $415.375 ဗီလီယံ[8] (အရန်း - အရန်း ၃၆)
• Per capita
Increase $12,295[8] (အရန်း - အရန်း ၆၀)
Gini (2015) 41[9]
ထာႏဝ
HDI (2019)Increase 0.810[10]
ထိုမွေး · အရန်း ၆၂
ရွဉ်ဗီႏရဉ်းကစ် (RM) (MYR)
အခိန်ႏအွိုင်ꩻမလေးသျားအခိန်ႏအွိုင်ႏ(MST) (UTC+8)
မွူးနီꩻစွယ်ꩻပွုံႏစံႏနီꩻ-လာ-နေင်ႏ
ဝါးကာꩻစနိစ်စေႏ
ဖိုန်းကိုဒ်အမုဲင်+60
Internet TLD.my
ပက်တရွန် မဲးရွာ တာဝါတွိုက်တောမ်ႏ ဝေင်ꩻမွူးဟာခိန်ႏ

ကြွန်ဗူႏမလေးသျားဒေႏသ အကူအနားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွိုက်လွေꩻတောမ်ႏ ထုဲင်ꩻခမ်းထီ ဟံႏကောင်တောမ်ႏပင်ႏလယ်ႏ၊ သေင်ကာပူခမ်းထီဗီယက်နမ်ခမ်းထီအဉ်ဒိုနီးသျားခမ်းထီဖုံႏသွူ။ မလေးသျားကွဉ်ႏ(ဗော်နီယိုမလေးသျား)နဝ်ꩻ အကူအဝ်ႏဆွိုက်လွေꩻ ဗရူနုဲင်းခမ်းထီ၊ အဉ်ဒိုနီးသျားခမ်းထီ၊ ဖိလပုဲင်ခမ်းထီ၊ ဗီယက်နမ်ခမ်းထီတောမ်ႏ ပင်ႏလယ်ႏဖုံႏသွူ။ မလေးသျားခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ သန်း(၃၀)လွိုတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာလိုꩻဖြာꩻအအာသွတ်ꩻ အဝ်ႏအရန်း(၄၄)သွူ။ ယူရေးသျားတွိုက်တန်အကို အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻအမုဲင် ကထွာဒါႏ တန်ဂျွန်ပီရိုင်း နဝ်ꩻ အဝ်ႏမလေးသျားခမ်းကိုသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ယဉ်စွန်းတန်း(၂)ဗာႏအခါႏတဲင် အဝ်ႏလွေꩻ ထာꩻလျားဖဲ့ꩻဒေႏသကိုတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ မက်ဂါဒုဲင်ဗတ် ခမ်း(၁၈)ခမ်းကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ခမ်းတခမ်းနေနေတဲင် တရိစ္ဆာန်ႏတခြာခွိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻအာတန်သွူ။

အမိဉ်ꩻခရာႏ

 
၁၉၁၄ ဗာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ကထေဒါႏ ဟံႏပုင်ႏကိုနဝ်ꩻ မလေးကြွန်ဗူႏဖုံႏယို အဝ်ႏတဲမ်းမုဲင်ခါꩻအမိဉ်ꩻ မလေးသျားသွူ။

"မလေးသျား" ကရိုꩻဒါႏ အမိဉ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ "မလေး" ကဟဲ့ꩻဒါႏအမိဉ်ꩻတောမ်ႏ လဲတ်တဉ်-ကရိဘာႏသာႏ အပိတ်ငဝ်းငွါ "သျား" ပေါင်ꩻစပ်ခါꩻဒျာႏဝင်ꩻသွူ။[11]

အိုပ်ချုတ်ရေꩻဟံႏနယ်ႏ

မလေးသျားခမ်းထီနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏ(၁၃)နယ်ႏ တောမ်ႏ ဖြယ်ဒရယ်ဟံႏနယ်ႏ(၃)နယ်ႏ ကပါဒါႏ ဖြယ်ဒရေးသဉ်းတဖြုံႏဒျာႏသွူ။[12] နဝ်ꩻဖုံႏယို ဖြယ်ခါꩻယင်ူ ဒေႏသ(၂)ဖြုံႏတဲင် ခမ်းနယ်ႏ(၁၁)နယ်ႏတောမ်ႏ ဖြယ်ဒရယ်ဟံႏနယ်ႏ(၂)နယ်ႏ ကပါဒါႏ မလေးကြွန်ဗူႏလောင်း ဒေႏသတောမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏ(၂)နယ်ႏတောမ်ႏ ဖြယ်ဒရယ်ဟံႏနယ်ႏ(၁)နယ်ႏ ကပါသော့ꩻဒါႏ မလေးသျားကွဉ်ႏ ဒေႏသဖုံႏဒျာႏသွူ။ ခမ်းနယ်ႏဖုံႏယို ဖြယ်လွေꩻယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏ၊ အဝ်ႏခရဲင်ႏယို ဖြယ်လွေꩻယင်း မူကဉ်ကဟဲ့ꩻဒါႏ ဒေႏသဖုံႏသွူ။ သာဗားတောမ်ႏ သာရာဝပ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခရဲင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ခြွဉ်းလွေꩻယင်း တွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ [13]

ခမ်းနယ်ႏဖုံႏအတာႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဖြယ်ဒရယ်အစိုႏရတောမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏအစိုႏရဖုံႏ အဝ်ႏဖန်းဖြယ်လွေꩻဒျာႏဝင်ꩻတဲင် ဝွေꩻသီးဖုံႏအကို တဗွိုန်ပီတဝ်းဒါႏ ဩဇာႏအာႏဏာႏဖုံႏ အဝ်ႏလွ့အစွိုးစွိုးသွူ။ ဖြယ်ဒရယ်ဟံႏနယ်ႏဖုံႏတာႏနဝ်ꩻ ဖြယ်ဒရယ်အစိုႏရ အိုပ်ချုတ်စွဉ်ႏဒျာႏသွူ။ အရန်းဖွိုႏအခဝ်လ့ အိုပ်ချုတ်ရေꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဒေႏသခံႏအာႏဏာႏပဲင်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻဒျာႏတဲင် အဝ်ႏပါလွေꩻ ဝေင်ꩻတန်ကောင်သီ၊ ခရဲင်ႏကောင်သီ၊ မျူနီသီပယ်ကောင်သီ စတဲင်ဖုံႏဒျာႏသွူ။[14] ဖြယ်ဒရယ် ဖြွမ်းဗူႏပုင်ႏ အခေႏခံႏဥပဒေႏအလꩻ ဖြယ်ဒရယ်ဟံႏနယ်ႏအထန်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒေႏသခံႏ အာႏဏာႏပွိုင်ႏသားဖုံႏယို အဝ်ႏဒျာႏ ခမ်းနယ်ႏအစိုႏရ စီႏရင်ႏပဲင်ႏခွင်ꩻဆꩻလ့ကိုလဲ့[15] တွိုႏအမွေးအထန်ႏနဝ်ꩻ ဖြယ်ဒရယ်အစိုႏရ အဝ်ႏနွို့သျုက် ခမ်းနယ်ႏအစိုႏရ ကိစ္စဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသွူ။[16] ဒေႏသခံႏအာႏဏာႏပွိုင်ႏသားအစွိုꩻ အဝ်ႏ(၁၄၄)၊ ဝေင်ꩻတန်ကောင်သီနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၁၁)ဗာႏ၊ မျူနီသီပယ်ကောင်သီ အဝ်ႏ(၃၃၃)ဗာႏ၊ ခရဲင်ႏကောင်သီအဝ်ႏ (၉၇)ဗာႏသွူ။[17]

အာႏကွိုꩻ

  1. Malaysian Flag and Coat of Arms။ Malaysian Government။
  2. The States, Religion and Law of the FederationConstitution of Malaysia။ Judicial Appointments Commission။ “Islam is the religion of the Federation; but other religions may be practised in peace and harmony in any part of the Federation.”
  3. Mackay, Derek (2005)။ Eastern Customs: The Customs Service in British Malaya and the Opium Trade။ The Radcliffe Press။ pp. 240–။ ISBN 978-1-85043-844-1
  4. 31 Ogos 1963, Hari kemerdekaan Sabah yang rasmi။ AWANI (14 May 2021)။
  5. Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia။ Department of Statistics, Malaysia (14 May 2020)။
  6. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Population2010
  7. Population and Housing Census of Malaysia 2020။ Department of Statistics, Malaysia။
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 World Economic Outlook Database, October 2019International Monetary Fund
  9. Gini Index။ World Bank။
  10. Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF)။ United Nations Development Programme။ 15 December 2020။ pp. 343–346။ ISBN 978-92-1-126442-516 December 2020 တွင် ပြန်စစ်ပြီး
  11. Room၊ Adrian (2004)။ Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for Over 5000 Natural Features, Countries, Capitals, Territories, Cities and Historic Sites။ McFarland & Company။ p. 221။ ISBN 978-0-7864-1814-5
  12. Understanding the Federation of Malaysia။ The Star (2 November 2015)။ 5 November 2015 ကို ဒင်ႏထွူလဲဉ်း မူရင်းမော်ကွန်း။ 3 November 2015 ကို ထွားစဲစ်ချာထွူလဲဉ်း။
  13. Malaysia Districts။ Statoids။ 3 November 2010 ကို ထွားစဲစ်ချာထွူလဲဉ်း။
  14. Malaysia's government procurement regime။ Ministry of Finance Malaysia။ 19 February 2014 ကို ထွားစဲစ်ချာထွူလဲဉ်း။[လိဉ့်သီ]
  15. Introduction to local government in Malaysia။ Universiti Teknologi Mara။ 28 March 2018 ကို ဒင်ႏထွူလဲဉ်း မူရင်းမော်ကွန်း။ 19 February 2014 ကို ထွားစဲစ်ချာထွူလဲဉ်း။
  16. Nooi, Phang Siew (May 2008)။ Decentralisation or recentralisation? Trends in local government in Malaysia။ Commonwealth Journal of Local Governance။ 19 February 2014 ကို ထွားစဲစ်ချာထွူလဲဉ်း။
  17. Country profile:Malaysia။ Commonwealth Local Government Forum။ 26 February 2014 ကို ဒင်ႏထွူလဲဉ်း မူရင်းမော်ကွန်း။ 19 February 2014 ကို ထွားစဲစ်ချာထွူလဲဉ်း။


Cite error: <ref> tags exist for a group named "n", but no corresponding <references group="n"/> tag was found