Wp/blk/စေင်းဘာႏသာႏ

< Wp‎ | blkWp > blk > စေင်းဘာႏသာႏ

ဘာႏသာႏတရာꩻ
စေင်းဘာႏသာႏ In-jain.svg

Jain Prateek Chihna.svg
သမဲင်ꩻ
ခလားခရိစ်ကပေါႏ ၆-ရျာꩻဗူႏ
ဆရာႏ (အာစရိယ)
Wp/blk/ဝါဓမ္မနမဟာဝီရ
ထာꩻယူႏဝါႏဒ
ဂွိုဏ်ꩻဖိုင်ႏ
Wp/blk/ဒီဂမ္ဘရ - Wp/blk/ဆွီဂမ္ဘရ
ခမ်းထီတောမ်ႏဒေႏသဖိုင်ႏ
Wp/blk/အိန္ဒိယ, Wp/blk/ဗယ်စီယံခမ်းထီ, ကနေဒါ, Wp/blk/ဟောင်ကောင်, ဂျပန်, သေင်ကာပူ, အမေႏရိကန်ႏ

စိဉ်းဘာႏသာႏ (အဲန်းကလစ်ဆျ်: Jainism) ယို ထွာအိန္ဒိယဘာႏသာႏတဗာႏ၊ ဟဲ့ꩻလွဝင်ꩻ စိဉ်းဓမ္မ။ စိဉ်းဓမ္မယို အရိုꩻ ထွားထောင်ချာဒါႏနှောင်ꩻ ထာꩻခြောင်ꩻ ထာꩻယူႏခှေါန်ꩻ နာမ(နာမ်)ဖဲ့ꩻခရာႏ၊ ထာꩻမော့ꩻဖို ဟိရ်သံကာရ(ဖရာꩻ)(တောဝ်းလဲ့) ကော့အှောန် (၂၄)ဆူႏ ကထွာအောဝ်ႏလှောန်ခြောင်ꩻ ပဉ်ဆှိုက်ဆှိုက်။[1] ပထမအရီးသွတ်ꩻ တိရ်သံကာရနောဝ်ꩻ ရိဆျဘနာထ (ရသဘဒေဝ)(Rishabhatha)(တောဝ်းလဲ့) ထွာ အဒိနဘဂဝါ စိုးယိုဗာႏကို၊ နုဲင်း စိဉ်းယိုꩻယာႏ ထာꩻမာꩻလှောန်ကိုနောဝ်ꩻ ယူႏခှောန်ꩻခါꩻ အအုံအောဝ်ႏဖို လဲန်းခိုႏချာ နေင်းခြှောန်း (၁ ၀၀၀ ၀၀၀) အာကိုခါသှူ။ ထာꩻမော့ꩻလှောန်ခြောင်ꩻ ထွားလှောန်ꩻသား(သမိုင်းဆရာ) ဖုံႏရိုꩻ အဆူႏမုဲင် (၂၃) အမဉ်ꩻ ပါ့ဆျ်ဝနာထ (Parshvanatha) နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဖို ဘီသီ ၇ တောဝ်းလဲ့ ၈ ရျာꩻဗူႏကိုခါ၊ အမုဲင် (၂၄) မဟာဝီရယို အောဝ်ႏ ဘီသီ ငတ်ꩻရျာꩻဗူႏကိုခါ။ ပါခါꩻ စိဉ်းဘာႏသာႏကိုသား ယုမ်းခါꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ စိဉ်းဘာႏသာႏယို ထွာ ထာဝရဓမ္မ၊ သှိုတုမ်ႏ စိဉ်း စကြဝဠာခရာႏကို ကအောဝ်ႏပါဒါႏ တိရ်သံကာရ ဖရာꩻဗွေႏဖုံႏ ကအှောန်ႏနယ်သေꩻခါꩻ သံသရာထာꩻလေပ်နောဝ်ꩻသှူ။

Rishabhdev]], ယုမ်းခါꩻဝင် ဝွေꩻယိုမာꩻခါꩻ စိဉ်းဘာႏသာႏ၊ အအောဝ်ႏဖို အနေင်ႏ တာမီလီယံကိုခါ။believed to have lived over a million years ago, is considered the founder of Jain philosophy for this cosmic age.
စူယောင်ꩻယို မဉ်ဒေါ့ꩻဖေႏ အဟိံသ၊ ဓမ္မစကြာထာဝေတ် (စိဉ်း) နောဝ်ꩻ မဉ်အှောန်ႏယဉ်ထိုꩻ သံသရာႏ (ဝိဉာဉ် ကြုဲင်းလုဲင်ႏ လေပ်အီ) ထာꩻထွာ။

အဓိက ထာꩻယုမ်းခါꩻ ဘာႏသာႏခရာႏဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အဟိံသဝါဒ (ahimsā, မာꩻယူးပက်တောဝ်းဝင်ꩻ)၊ အနေကန္တဝါဒ (anekāntavāda, ထွားယူႏခူခူထာꩻ)၊ အပါရိဂရာဟ (aparigraha, သံႏယောꩻဇဉ်ႏ၊ သꩻဗှို့ꩻ တှိုႏထာꩻအောဝ်ႏတောဝ်း)၊ အုံအောဝ်ႏမောဗာႏ ထာꩻခြိုꩻဆေ့ꩻခြေားခြာ (asceticism, မာꩻတောဝ်း ကာမဂုဏ်ႏထာꩻမာꩻ) ဖုံႏသှူ။ လိုꩻနာႏငေါဝ်း စိဉ်းဘာႏသာႏဖဲ့ꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ မာꩻနုဲင်းလှောန်ꩻထာꩻလယို ငတ်ꩻအာႏသှူ။ အဟိံသ၊ ထာꩻမဲန်ႏတရာꩻ(Satya, သစ္စာႏ)၊ အသတေယ(asteya, ထူႏတခွန်ꩻတောဝ်းထာꩻ)၊ ဗြဟ္မစရိယထာꩻကျင်ꩻ (brahmacharya), အပါရိဂရာဟ (အှောန်ႏတောဝ်း ထာꩻခြိုꩻပစ္စေ) ဖုံႏရာ။ ထာꩻကီယိုနောဝ်ꩻ အသွီႏဗဉ်ႏခါꩻလꩻမွေး စိဉ်းဘာႏသာႏသားဖုံႏ အဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻအဒေါဝ်ႏဒေါဝ်ႏတဲင် ထာꩻအုံအောဝ်ႏဖဲ့ꩻလဲ့ အမ်ႏအွꩻထွာလှောန်ဝင်ꩻ ထာꩻသက်သားလွစ်။ ပါရာသပါရိုပါဂရာဟို ဇီဝါနံ (Parasparopagraho Jīvānām) ယို ထွာ စိဉ်းဘာႏသာႏသား လိတ်ကှို့ꩻခုမ် (မန်း-ဆောင်ပုဒ်)။ အဓိပ္ပယ်ႏနောဝ်ꩻ နာမ (နာမ် ဝိဉာဉ်) တဗာႏ ယင်း နာမ(ဝိဉာဉ်) အလင်တဗာႏ ယမ်စွဲးကမ်းလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻ တောဝ်းလဲ့ အှောန်ႏမှောန် ပှိုင်ဖေႏလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻ။ နမောကာရမန္တန်နောဝ်ꩻ ထွာ ဖရာꩻလိတ်အထျꩻ။
စိဉ်းဓမ္မယို ထွာ အစောဝ်းသွတ်ꩻ ဘာႏသာႏတရာꩻအာကို တဗာႏ၊ ဂိုဏ်းအဗူႏဖ အောဝ်ႏနီခေါဝ်။ တဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ဒိဂမ်ဘာရ၊ တခေါဝ်နောဝ်ꩻ ထွာ သဗိတမ်ဘာရ။ ကဖခေါထိုꩻနောဝ်ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏ အှောန်ႏတောဝ်းထာꩻခြိုꩻပစ္စေ၊ လိင်၊ ထာꩻစူꩻလိတ်ဖှူꩻလောင်း။ ဂိုဏ်းခေါ နီဖဲ့ꩻလို့ကို ပုဂ္ဂိုလ်ႏကေားခမ်ႏထူႏ တကာႏတကာႏမူႏသီး ထာꩻလူးစွဲးကမ်းသားအောဝ်ႏ။ အိန္ဒိယကိုနောဝ်ꩻ နှို့ စိဉ်းဘာသာႏသားအောဝ်ႏ (၅ ၀၀၀ ၀၀၀) ကိုရပ်၊ အိန္ဒိယဖဲ့ꩻထန်ႏ ခမ်းလင် နုဲင်း ကနေဒါ၊ အမေရိကန်၊ ဥရောပခမ်းကိုတဲ့ စိဉ်းဘာႏသာႏသားအောဝ်ႏ။ ဂျပန်က်ုတဲ့ ရမ်ꩻခါꩻ နှို့ စိဉ်းဘာႏသာႏသား အောဝ်ႏ ငတ်ရေင်ကိုရပ်။ ပွယ်ꩻမှိုတ်ခှိုက်တုမ်ႏ စိဉ်းဘာႏသာႏသားလဲ့ အောဝ်ႏအာတန်နေနေသှူ။

အာႏကွိုꩻEdit

  1. "tirthankar"Jainism Knowledge